تحلیلی بر نقش و جایگاه ساروتقی در رقابتهای درباری عصر شاه عباس دوم

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه یاسوج

doi
10.22111/jhr.2020.33511.2732
چکیده

پژوهش حاضر در پی بازیابی و واکاوی وقایع تاریخی دوره کوتاه سه‌ساله‌ای از تاریخ ایران در فاصله سال‌های: ۱۰۵۲ تا ۱۰۵۵ ق/۱۶۴۲ تا ۱۶۴۵ م است. این پژوهش باهدف بررسی و تبیین نقش ساروتقی در رقابت‌های درباری سال‌های اول سلطنت شاه‌عباس دوم به انجام رسیده است. روش تحقیق در این پژوهش، تاریخی- تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای انجام‌شده است. ابزار اصلی پژوهش استناد به منابع آن دوره هست که درنهایت بر پایه‌ی یافته‌های حاصل از منابع استنتاج، تبیین و تحلیل به‌عمل‌آمده است. یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که در ابتدای سلطنت شاه‌عباس دوم به دلیل صغر سن شاه رقابت‌های شدید درباری جهت تصدی مقامات مهم و تسلط بیشتر بر امور از سوی افراد صاحب نفوذ و مدعی صورت گرفت. در این میان ساروتقی به‌عنوان صدراعظم در پی حفظ قدرت و همچنین گسترش سلطه‌ی خود بر تمامی امور اعم از دیوانی، نظامی و اقتصادی برآمد. ساروتقی ازجمله افراد باذکاوت دوره صفویه بوده که به‌خوبی پله‌های ترقی را در زمان شاه‌عباس اول و شاه صفی طی نموده و در زمان شاه صفی به بالاترین مقام دیوانی رسید. در زمان شاه‌عباس دوم ساروتقی نمی‌خواست قدرت پیشین را از دست دهد و درراه این هدف، چند صاحب‌منصب مهم ازجمله رستم خان، سپه‌سالار بانفوذ دوره شاه صفی، را قربانی نمود. ساروتقی برای حذف رقبا از حمایت مادر شاه و شبکه‌ای از جاسوسان بهره می‌برد و جناح رقیب نیز از قدرت نظامی و ایلی استفاده می‌نمود. درنهایت ساروتقی قربانی سیاست‌های خصمانه خود، سختگیری‌ها مالیاتی و میل پنهان شاه برای حذف وی، گردید.