فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده‌ی اعتراض، ایرانِ عصر ناصری را به یکی از دوره‌های پرتنش در تاریخ مناسبات دولت و ملت در ایرانِ عصر قاجار مبدل ساخت. ضعف دولت، چالش‌های فراگیر اقتصادی، گذار تدریجی جامعه‌ی ایران از دوران سنت به مدرنیته، تغییر در مناسبات خارجی ایران، ناکارآمدی ساختاری و عواملی ازاین‌دست، در گستره‌ای نسبتاً وسیع، به نارضایتی‌ها و اعتراضات تقریباً سراسری در اغلب ولایات ایران دامن زد. آنچه تا حدودی سبب شد تا بخشی از این اعتراضات در گستره‌ای نسبتاً وسیع‌تر در ایران به تحریک و تشویق افکار عمومی نسبت به وضع موجود یاری رساند، روزنامه‌ها بودند. اختر و قانون، جزو معدود روزنامه‌های اواخر سلطنت ناصرالدین‌شاه به شمار می‌آیند که با مسئله‌ی اعتراضات این دوره پیوندی تأثیرگذار برقرار و در تأثیرگذاری فزاینده‌ی این اعتراضات بر تحولات آتی ایران نقشی پررنگ ایفا کردند. پرسش اصلی این پژوهش این است که دامنه‌ی تأثیرگذاری روزنامه‌ها درروند اعتراضات عصر ناصری تحت تأثیر چه عواملی قرار گرفت و نقش دو روزنامه‌ی نامبرده در اعتراضات متأخر این دوره بر چه اساسی شکل گرفت؟ در این پژوهش، به روشی توصیفی- تحلیلی، این فرضیه موردبررسی قرار خواهد گرفت که روزنامه‌های عصر ناصری توانایی بازتاب وسیع اعتراضات عصر ناصری را پیدا نکرد اما در معدود اعتراض‌های اواخر عصر ناصری، به یکی از مهم‌ترین ابزارها در فراگیرشان اعتراضات این دوره مبدل شدند.