بررسی چالش‌های فنی ساختمان‌های کم‌کربن در ایران

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر ایران

2 دانشیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان

3 دانشجوی کارشناسی ارشد فناوری معماری، دانشکده معماری و هنر ، دانشگاه کاشان

doi
10.22052/jias.2025.256410.1371
چکیده

بحران‌های زیست‌محیطی، جوامع و دولت‌ها را به‌سوی ارائۀ راه‌حل و چاره‌اندیشی برای کاهش انتشار کربن سوق داده‌ است. یکی از راهکارهای اساسی مقابله با این معضل، کم ‌کردن سهم تولید آلاینده‌ها در بخش ساختمان است. به‌رغم تلاش‌ها و فعالیت برخی کشورها، به نظر می‌رسد ایران، مسیری طولانی و پرچالش برای نهادینه ‌شدن سازوکارهای‌کم‌کربن در بخش‌های مختلف ازجمله صنعت ساخت‌وساز پیش روی خود دارد. مقالۀ حاضر به جست‌وجوی این چالش‌ها ‌پرداخته است. روش به‌کارگرفته‌شده در این پژوهش، از نوع استنادی است و با بهره‌گیری از یافته‌های منابع متعدد، به موضوع چالش‌های فنی ساختمان‌های کم‌کربن در ایران پرداخته شده‌ است. بررسی پژوهش‌های پیشین نشان داد که عمده‌ترین موانع احداث بناهای‌ کم‌کربن بر سر راه کشورها، موانع فنی، اقتصادی، اطلاعاتی، سیاسی و فرهنگی ـ اجتماعی است؛ بررسی موانع فنی از حیث ارتباط بیشتر با فعالان عرصۀ ساختمان، به‌عنوان محور تحقیق، از میان سایر موارد برگزیده و در راستای هریک، به دیگر موانع مرتبط اشاره شد. براساس نتایج تحقیق، موانع فنی احداث ساختمان‌های ‌کم‌کربن در ایران، شامل مواردی چون فقدان آیین‌نامه‎ها، و چالش‌های مربوط به مکان‌یابی و سایت، معماری، مصالح، بهره‌وری انرژی، انرژی‌های تجدیدپذیر، بهره‌وری آب، و کیفیت محیط داخل، مدیریت پسماندهای ساختمانی و کاربرد فناوری‌های هوشمند است. در این میان، عامل مصالح، مهم‌ترین چالش‌های فنی، و محدودیت‌های سیاستی با مسئولیت سازمان‌های ذی‌ربط، در کنار محدودیت‌های اطلاعاتی، برجسته‌ترین محدودیت‌های به‌وجودآورندۀ چالش‌های فنی حال حاضر ایران به شمار می‌روند.