شناسایی گونه بنای ازمیانرفته در میراث معماری بندر بوشهر مبتنیبر تصاویر تاریخی
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسیارشد معماری، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
2 دانشیار، دانشکده معماری، دانشگدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران
doi
10.22052/jias.2025.255016.1307چکیده
بررسی تصاویر تاریخی نشاندهندۀ بناهایی ازمیانرفته است که با گونههای غالب شناساییشدۀ ابنیۀ تاریخی این بندر، تفاوت چشمگیری دارد. این پژوهش با هدف ایجاد روشی نوین مبتنیبر اسناد مصوّر برای شناخت بناهای ازمیانرفته انجام پذیرفته است. روش تحقیق این پژوهش آمیخته بوده و در سه مقیاس خرد، میانی، و کلان به شناسایی و تحلیل آنها پرداخته است. دادههای این پژوهش، تصاویر تاریخی بوده است که در ابتدا بهشیوۀ کیفی مورد تحلیل قرار گرفتند، سپس روش تحلیل کمّی در مقیاس خرد بهوسیلۀ تحلیل خوشهبندی K انجام شد. دادههای استخراجشده از تحلیل کمّی و تحلیل تصاویر در مقیاس میانی باهم تطبیق داده شد و در سطح کلان توسط تحلیل تابع تراکم کرنل بههمراه تحلیل لکههای داغ انجام شد. یافتههای پژوهش، این بناها را بهعنوان یک گونۀ معماری غالب در چند روستا در شبهجزیرۀ بوشهر و بهصورت یک نوع ساختمان پراکنده درون حصار تاریخی بندر بوشهر ارائه داده است. مشخصات این گونه در مقیاس خرد عبارتاند از: بدنه با مصالح سنگی، سقف عمدتاً شیبدار با ورودی در ضلع طولی بنا؛ در مقیاس میانی، پلان در دو نسبت طول به عرض ۴۲۷/۰ و ۹۱۲/۰ ظهور پیدا کرده، غالباً دارای کشیدگی شرقی غربی بوده و شکلگیری آنها به سه صورت منفرد، دوتایی و سهتایی یا بیشتر مشاهده شده است. در مقیاس کلان، هر زمین محصور بهصورت شبکۀ شطرنجی سازماندهی شده و مجموعههایی را شکل دادهاند.
