فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سیاست‌های کلان دولت‌ها مبنی‌بر نوسازی و بهسازی سکونتگاه‌های روستایی، موجب تغییرات گسترده‌ای در ساختار و سیمای آبادی‌های کشور شده و بعضاً این موضوع سبب تخریب بناها با اجزا و عناصر ارزشمند شده است. از این میان، روستای هجیج شهرستان پاوه با ظاهر پلکانی دارای نمونه‌های متفاوت از خانه‌های بومی با اجزا و بخش‌های ارزشمند است. چیدمان فضاهای داخلی، سلسله‌مراتب دسترسی به آن‌ها، جانمایی، ابعاد و سمت قرارگیری بازشوها ازجمله عناصر خانه در این روستا بوده که تعیین‌کنندۀ نحوۀ ارتباط ساکنان با فضای بیرون از منزل و برعکس است که به‌رغم نبود حیاط در بناها، محرمیت داخل خانه را فراهم کرده است. اما تغییرات روی دادۀ منتج از سیاست‌های دولت‌ها سبب شده است تا در سا‌ل‌های پیش ‌رو سیمای جدید این آبادی در تضاد کامل با معماری بومی آن باشد و ساختار و ظاهر بناهای این منطقه با بناهای شهری یکسان باشد و به‌تبع الگوها و اجزای خاص خانه‌های روستا از بین برود. پژوهش حاضر در بستر مطالعات کتابخانه‌ای و برداشت‌های میدانی و با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی شکل گرفته است. شناخت و حفظ شیوه‌ها و رویکردهای مفید ساخت بنا و بررسی عوامل محرمیت یا اشراف در معماری خانه‌های بومی این روستا، از ضروریات نگارش این پژوهش است تا نتایج آن بتواند در طراحی و ساخت بناهای جدید روستا به‌عنوان گزینه‌ای تأثیرگذار مورد بررسی قرار گیرد. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به نقش بازشوها در برقراری ارتباط بصری بین فضای بیرونی و داخلی خانه‌ها و حفظ محرمیت در این منازل است. نتایج تحقیق بیان داشته که پنجره‌های عموماً در ضلع‌ها جنوبی و با فرم‌های باریک و کشیده و دست‌اندازی تا حدود یک متر هیچ‌گاه باعث نگشته از بیرون به داخل بنا تسلط بصری وجود داشته باشد و برعکس از قسمت داخل بنا بر روی بام و فضای اطراف روستا دید وجود دارد. ازسوی دیگر، استفاده از بام خانه‌ها به‌عنوان حیاط و اشرافیت ساکنان بر روی بام خانه‌های مجاور و همچنین فرم پلکانی روستا، چیدمان فضای داخلی بنا، فرم پنجره‌ها و ارتفاع دست‌انداز زیر آن‌ها سبب شده تا محرمیت نیز از ویژگی‌های خانه‌ها این روستا به شمار آید.