فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باغ و ادبیات در حوزۀ فرهنگیِ سرزمینِ ایران، از دیرباز با یکدیگر ارتباط داشته‌اند. آثار منظوم و منثوری که در آن‌ها باغ به شکل‌های متفاوت و در جنبه‌های گوناگون خود ظاهر شده است، فراوان‌اند. هدف این پژوهش تطبیقی، شناسایی تصویر باغ ایرانی در شعر کلاسیک و معاصر فارسی است. پس از شناسایی این تصویر، پژوهش به درک تفاوت‌ها و شباهت‌های میان آن‌ها می‌پردازد و تصاویر شعری استخراج‌شده را با نظام‌های سازندۀ باغ ایرانی قیاس می‌کند. پژوهش حاضر سعی دارد تا تصویر باغ ایرانی را در شعر کلاسیک و معاصر فارسی مورد تطبیق قرار دهد. روش انجام این پژوهش، کیفی و متکی بر درک اجزای سازندۀ باغ، تحلیل استعاره‌های مفهومی و حس فضاست. این موارد نشان می‌دهد که تصویر باغ در اشعار دوره‌های کلاسیک و معاصر چگونه بوده است. برای انجام پژوهش، 48 قطعه‌ شعر کلاسیک و معاصر انتخاب و مطالعه‌ شدند. معیار انتخاب اشعار، حضور کلمۀ باغ در بدنۀ شعر و قابلیت برداشت این کلمه به‌عنوان یک استعارۀ مفهومی بود. نتایج نشان می‌دهد که باغ در تصویر اجزا، نگاشت استعاری و حس فضا در شعر کلاسیک و معاصر تغییر کرده است؛ درنتیجه، تصویر آن نیز در شعر کلاسیک و معاصر فارسی تغییرات مهمی داشته است. این تغییرات در چهار قسمت کلی تحلیل عناصر (اجزا، وجه توصیفی، کاربست)، توصیف عناصر (عناصر طبیعی، مصنوع، غیرکالبدی و انسان)، رویکرد شاعر (جزء و کل‌نگر، صراحت و ابهام) و نحوۀ بیان تصویر (تصویر شعر، فرم باغ، نمادپردازی) مطرح شده‌اند. تغییرات نشان می‌دهند که فرم باغ در شعر کلاسیک بر الگوی شناخته‌شدۀ باغ ایرانی منطبق است که تصویری به‌‌هم‌پیوسته، معین و صریح است؛ اما در شعر معاصر، این فرم در هم شکسته و به تصاویری منقطع در خدمت ایجاد تجربه‌ای غافلگیرکننده تبدیل شده است.