جداسازی و شناسایی قارچ‌های میکوریز آربوسکولار هم‌زیست زعفران و بررسی اثر آن‌ها بر عملکرد گل و جذب عناصر غذایی در شرایط قطع آبیاری و بسترهای مختلف کشت

نویسندگان

1 دانشیار گروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 دانشیار، گروه اصلاح نباتات، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

3 دانشجوی دکتری، گروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

4 دانشیار مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22059/jci.2021.302406.2393
چکیده

به­منظور بررسی اثر دو جدایه قارچ­ میکوریز موجود در ریزوسفر زعفران بر عملکرد گل زعفران و جذب عناصر غذایی، مطالعه‌ای به­صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در طی سال­های 99-1396 در مؤسسه تحقیقات خاک و آب واقع در شهرستان کرج اجرا شد. تیمارها شامل رژیم آبیاری به­عنوان عامل اصلی در سه سطح (آبیاری کامل، قطع آبیاری در ابتدای فصل رشد (محدودیت ملایم آب) و قطع آبیاری در ابتدا و اواسط فصل رشد (محدودیت شدید آب))، و عامل فرعی بستر کاشت در سه سطح (عدم مصرف کود آلی، ورمی‌کمپوست (20 تن در هکتار) و بیوچار (10 تن در هکتار)) و قارچ میکوریز آربوسکولار در سه سطح (عدم مصرف، جدایه a و جدایه b) بودند. براساس یافته­های مولکولی هر دو جدایه جداسازی‌شده از ریزوسفر زعفران متعلق به گونه Rhizophagus irregularis بود. نتایج این بررسی نشان داد که بیش‌ترین عملکرد تر گل، فسفر و پتاسیم موجود در برگ به‌ترتیب با مقدار 76/7 گرم در گلدان، 4/1032 و 8/24876 میلی­گرم بر کیلوگرم متعلق به تیمار آبیاری کامل× بیوچار× جدایه b بود. تیمار آبیاری کامل× ورمی­کمپوست× جدایه b بالاترین درصد نیتروژن (757/1) موجود در برگ را داشت. بیش‌ترین­ عملکرد تر و خشک کلاله (به­ترتیب 358/0 و 062/0 گرم در گلدان) در تیمار آبیاری کامل× بیوچار مشاهده شد. شناسایی قارچ میکوریز بومی گیاه و تولید آن و هم‌چنین استفاده از کود­های آلی می­تواند در تولید پایدار این گیاه نقش به‌سزایی داشته باشد.