فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طراحی مناسب فضا، تعاملات اجتماعی دانش‌آموزان را افزایش داده و به تسهیل یادگیری کمک می‌کند. مدل چیدمان کلاس‌ها بر سازمان‌دهی فضاهای آموزشی و اجتماع‌پذیری فضا تأثیرگذار است. موقعیت کلاس‌ها، ارتباطات فضایی و دسترسی به نواحی باز بین کلاس‌ها می‌تواند به افزایش تعاملات اجتماعی و فعالیت‌های گروهی کمک کند. امروزه آموزش فقط در محدودۀ کلاس اتفاق نمی‌افتد و توجه به ویژگی‌های محیطی می‌تواند تأثیر زیادی در یادگیری دانش‌آموزان داشته باشد. به همین علت ضروری است کالبد مدارس تغییر کند و با نیازهای آموزشی هماهنگ شود. هدف از پژوهش حاضر، تحلیل انواع چیدمان کلاس‌ها بر میزان اجتماع‌پذیری فضای دسترسی بین آن‌هاست. روش‌ تحقیق از نوع توصیفی‌تحلیلی بوده و با کمک روش کمّی به تحلیل اجتماع‌پذیری فضاهای دسترسی بین کلاس پرداخته شده است. داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری و برای تحلیل اجتماع‌پذیری فضاهای دسترسی، از روش نحو فضا و رتبه‌بندی چندمعیارۀ تاکسونومی استفاده شده است. به این صورت که ابتدا پلان مدارس در نرم‌افزار Depthmap تحلیل و سپس با استفاده از تاکسونومی عددی ترکیب شده‌اند. درنهایت، تحلیل فضایی نقشه‌ها در ArcGIS برای نمایش سطح اجتماع‌پذیری فضاهای ارتباطی بین کلاس‌ها انجام شده است. نتایج نشان داد چیدمان‌های مختلف کلاس‌ها بر اجتماع‌پذیری فضاهای دسترسی تأثیرات متفاوتی دارند. چیدمان مربع، با یکپارچگی بالا، بیشترین اجتماع‌پذیری را دارد، اما تنوع عملکردی کمتری ارائه می‌دهد. چیدمان‌های پراکنده و H شکل با راهروهای وسیع‌تر، فضای پویاتر و متنوع‌تری را فراهم می‌کنند، که به تعاملات بیشتر کمک می‌کند. چیدمان کلاس‌ها با توجه به نیازهای گروه‌های سنی مختلف می‌تواند طراحی شود. مثلاً چیدمان مربع به‌دلیل اجتماع‌پذیری بالا و نظارت آسان، برای مقاطع ابتدایی که کودکان نیاز به حمایت بیشتری دارند، مناسب است. درمقابل، چیدمان پراکنده با ایجاد فضاهای متنوع و آرام، برای مقاطع دبیرستانی که نیاز به فعالیت‌های متنوع و تمرکز بیشتر دارند، گزینۀ بهتری محسوب می‌شود.