تجزیه و تحلیل غنی سازی مجموعه های ژنی جهت شناسایی مناطق ژنومی مرتبط با سازگاری محیطی در برخی از نژادهای گوسفندان ایرانی

نویسندگان

1 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک

2 گروه علوم دامی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک

4 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک

5 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک

doi
10.22124/ar.2025.29316.1876
چکیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعه ارتباط ژنومی (GWAS) بر اساس تجزیه و تحلیل غنی­سازی مجموعه‌­های ژنی جهت شناسایی جایگاه­‌های ژنی مؤثر بر صفات سازگاری با شرایط محیطی با استفاده از اطلاعات آرایه­‌های ژنومیOvine high-density 600K  Illumina انجام شد. به­این منظور از اطلاعات ژنوتیپی 139 رأس گوسفندان بومی ایرانی شامل نژادهای کرمانی (15 رأس)، سنجابی (14 رأس)، لری­بختیاری (15 رأس)، قزل (15 رأس)، قره­گل (15 رأس)، سیاه­کبود (15 رأس)، کبوده شیراز (9 راس)، افشاری (14 رأس)، شال (15 رأس) و بلوچی (12 رأس) استفاده شد. ابتدا، تجزیه GWAS برای صفات مورد مطالعه در برنامه PLINK انجام شد. سپس، ژن­های معنی­داری که در داخل و یا 50 کیلوباز بالا و پایین­دست نشانگرهای معنی­دار قرار داشتند، شناسایی شدند. در نهایت، تفسیر مجموعه ژنی با هدف شناسایی عملکرد زیستی ژن­‌های نزدیک به مناطق انتخابی از مسیر پایگاه‌­های بیوانفورماتیکی مختلف انجام شد. نتایج نشان داد که به­ترتیب 2431،  2244 و 2145 نشانگر SNP با صفات سازگاری با شرایط محیطی گرمسیری-سردسیری، پراکنش در مناطق با ارتفاع بالا-پایین از سطح دریا و پوشش بدنی پشمی-پوستی در گوسفندان بومی ایران مرتبط هستند (05/0>P). با تجزیه و تحلیل غنی­سازی مجموعه­های ژنی، مسیرهای زیستی (و ژن­های کاندیدای) مربوط به پاسخ دفاعی به عفونت­های باکتریایی (HSPA4L، DNAJB4 و MSRB3)، تنظیم پاسخ ایمنی به­واسطه ایمونوگلوبولین­ها (IL27A، TRAF3IP2 و LY96)، تنظیم فرآیند سیستم رشد و اتصالات سلولی (BMP2، THBS1 و MYH10)، تنظیم اندازه ساختار آناتومی (FGF2 و ACTR3)، تنظیم استخوان­سازی و توسعه اندام (PTBP1 و TMEM117)، و رشد اپیدرم پوست و پشم (KRT71، KR27 و KR25) شناسایی شدند. در مجموع، نتایج تحقیق حاضر می­توانند دیدگاه جدیدی در رابطه با معماری ژنتیکی صفات سازگاری در برنامه­های اصلاح­نژادی گوسفندان کشور فراهم آورند.