تجزیه و تحلیل پتانسیل سیل خیزی و تولید رواناب حوضه آبخیز سد شهید رجایی ساری بر اساس GIS و رویکرد سنجش از دور

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

2 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل

doi
10.22034/jcee.2022.52968.2175
چکیده

هــــدف ایـن مطالعـه تجـزیه و تحلیــل پتانسیـل سیل­ خیزی و تولیــد رواناب حوضـــه آبخیـــز سـد شهیـــد رجایـــی سـاری بر اسـاس GIS(Geographic Information System) و رویکرد سنجش از دور است. در این مطالعه سنجش فرسایش ­پذیری خاک بر اساس مدل جهانی هدررفت خاک با پارامترهای ورودی فرسایندگی باران، فرسایش ­پذیری خاک، فاکتورهای توپوگرافی: طول و درجة شیب، مدیریت پوشش اراضی، عملیات حفاظتی انجام شد. بدین منظور قبل از تولید نتایج این فاکتورها در ابتدا داده­ های ورودی از جمله DEM (Digital Elevation Model)، شیب، لایه زمین­ شناسی، لایه کاربری زمین، بارش، خاک، شاخص پوشش گیاهی تهیه شد و الگوی توزیع مکانی آن­ها در محدوده مورد مطالعه توصیف و تحلیل شد. نتایج نشان داد شدت فرسایندگی باران در نواحی شمال غربی محدوده مورد مطالعه بیشتر از بقیه بخش ­های آن است. مقادیر فاکتور پوشش اراضی در اراضی جنگلی متراکم و نواحی بدون فرسایش، صفر و نزدیک به صفر و در اراضی با فرسایش ­پذیری بالاتر شامل مراتع تخریب یافته و کوه‌‌های بدون پوشش گیاهی و نسبتاً لخت تا 42/0 بود. بخش‌هایی از جنوب و جنوب غربی حوضه بیش از 9000 تن در هکتار در سال فرسایش داشت. نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که در سطح اطمینان 99 درصد ارتباط بین پتانسیل سیل‏ خیزی منطقه با فاکتور فرسایش خاک از نظر آماری مستقیم و معنادار است. نتیجه­ گیری کلی حاکی از آن است که تکنیک­ های سنجش از دور و GIS در صورت تلفیق با مقادیر سنجش میدانی پارامترهای مورد مطالعه، می­تواند در حوضه مطالعات محیط ­زیستی رشته مهندسی عمران کاربرد­های زیادی داشته باشد.