بازتاب وجوه فرهنگ ایرانی در منابع آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان: مطالعهی موردی مجموعههای پرفا، مینا و فارسی بیاموزیم .
نویسندگان
1 زبانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
2 زبانشناسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران
doi
10.48308/hlit.2021.101291چکیده
بهباور زبانشناسان اجتماعی، زبان و فرهنگ مفاهیمی جداییناپذیرند و نمیتوان نشانههای دستگاه زبان را از دلالتهای فرهنگیشان تهی کرد. ازاینرو، امروزه اهمیت آموزش فرهنگ در فرآیند آموزش زبان مورد تأکید فراوان است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش برآمد که از میان مجموعه کتابهای «مینا»، «فارسی بیاموزیم» و «پرفا»، کدامیک وجوه فرهنگ ایرانی را بیشتر بازتاب داده است. بدین منظور، در این پژوهش ابتدا بخشهایی که متضمن مؤلفههای فرهنگ ایرانی بودند، به روش کتابخانهای از متون مذکور استخراج شدند و با بهرهگیری از نرمافزار اکسل پیکرهای از دادههای فرهنگی ایجاد شد. سپس دادهها با استفاده از چکلیست بایرم (1993) برچسب خوردند و در هشت دسته جای گرفتند. درنهایت از رهگذر بررسی کمی دادهها مشخص شد که «کلیشهها و هویت فرهنگی» بیش از دیگر وجوه فرهنگی در کتب موردبررسی بازتاب یافته است. همچنین یافتههای پژوهش نشان داد که محتوای آموزشی کتابهای فارسی بیاموزیم آمیختگی بیشتری با وجوه مختلف فرهنگ ایرانی داشته است و پسازآن بهترتیب مجموعه کتابهای پرفا و مینا قرار میگیرند. شایان توجه است که در تمام منابع بررسیشده حضور عناصر «فرهنگ سطحی» نسبت به عناصر «فرهنگ ژرف» به طرز قابلتوجهی پررنگتر بوده است.