ارزیابی شاخص‌های یکپارچگی میراث شهری با استفاده از فرایند تحلیل شبکه (ANP)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مرمت بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 استاد، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

3 دانشیار، دانشکده معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

doi
10.22052/jias.2024.253743.1256
چکیده

مفهوم «یکپارچگی» در فهرست میراث جهانی یونسکو به‌عنوان یکی از شرایط ثبت مکان‌های فرهنگی برگزیده شده است. در شهرهای تاریخی زنده، که پویا هستند و در معرض تغییر قرار دارند، استفاده از چنین مفاهیم انتخابی، بسیار پیچیده است و نامشخص بودن ابعاد مرتبط با آن، ضرورت چنین پژوهش‌هایی را فراهم می‌کند. به عبارت دیگر، ابعاد و عوامل یکپارچگی می‌تواند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارها در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های میراث شهری استفاده شود. گستردگی و تنوعِ شاخص‌های یکپارچگی ایجاب می‌کند تا این شاخص‌ها برحسب نقش و عملکردشان مورد توجه قرار گیرند، که به‌طور مشخص هریک دارای ارزش متفاوتی از یکدیگر هستند. لذا این پژوهش با فرض یکسان نبودن وزن معیارها، زیرمعیارها و شاخص‌های یکپارچگی میراث شهری و با هدف شناخت و ارزیابی آن‌ها انجام شده است، برای رسیدن به این هدف ابتدا با مطالعات نظری، دسته‌بندی عوامل مرتبط با یکپارچگی میراث شهری انجام پذیرفته، سپس از مدل تحلیل شبکه(ANP) با پیش‌فرض روابط درونی میان زیرمعیار‌های تحقیق و برای انعکاس ارتباطات متقابل میان زیرمعیارها، از روش DEMATEL استفاده شده است. پژوهش از نوع اکتشافی بوده که به‌لحاظ روش، تحقیق توصیفی-تحلیلی است. بر این اساس پس از ارزیابی شاخص‌ها با استفاده از مدل تحلیل شبکه، این نتیجه به دست می‌آید که «حفظ شواهد و نمونه‌های معتبر یک یا چند دورۀ خاص»، «ارتباط وضعیت فعلی با عملکرد گذشته»، «ارتباط وضعیت فعلی با طرح اصیل اولیه»، «استفادۀ اقتصادی از عملکرد و کاربرد دارایی‌های میراث»، «در نظر گرفتن نیازها و مشارکت جامعۀ محلی در حفظ منطقه» بیشترین وزن و درنتیجه، بیشترین تأثیر را در بین شاخص‌های یکپارچگی میراث شهری داشته است.

کلیدواژه‌ها