بررسی گروتسک و خاستگاههای روانی پدیدآورندۀ آن در رمان «اعترافات هولناک لاکپشت مرده»
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.30465/lir.2024.47438.1790چکیده
گروتسک، نوعی نگاه به هستی است. این اندیشه، درواقع برگرفته از نقاشیهای کهن غارهای باستانی در ایتالیاست که آمیزهای از انسان، گیاه و حیوان را به شکلی درهم و پیچیده نشان میداد. بعدها این سبک به هنر و ادبیات رسوخ کرد و پایهگذار شیوهای نو و منحصر به فرد در آثار ادبی شد. اغراق، هنجارگریزی، استهزا، زبان توهینآمیز و بدنمندی از نشانههای این سبک ادبی است. شیوهای که نویسندة رمان «اعترافات هولناک لاکپشت مُرده» بهشکلی ویژه از آن در نگارش اثرش بهره جسته است. در این رمان هراسآورترین و تلخترین پیشامدهای زندگی با طنزی گزنده و زبانی رکیک روایت میشود. شیوهای که با آمیختن صحنههای گوناگونِ مرگ، غذا خوردن و خواهشهای تنانه، در جایجای رمان جلوهای بارز از سبک گروتسک را پدید آورده است. در این نوشتار تلاش شده است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن تحلیل عناصر گروتسک و چگونگی تأثیرپذیری نویسنده از این عناصر، به بررسی خاستگاههای گرایش راوی رمان به استفاده از زبان و مؤلفههای گروتسکی پرداخته شود. یکی از اهداف مهم پژوهش این است از بیان صرف عناصر گروتسک فراتر رفته و این مؤلفهها در راستای تحلیل روان شخصیت راوی به کار گرفته شود. فرآیندی که نتیجة آن رسیدن به مواردی همچون ترس از مرگ، اضطرابها و روانضربههای طول زندگی، بهعنوان محرک اصلی برای گزینش سبک زندگی گروتسکی از سوی راوی است. حاصل این پژوهش تأثیر بُعد ناخودآگاه ذهن شخصیت داستان را بر شکلگیری ذهن و زبان گروتسکی آشکار میسازد.