برهم کنش مکانیکی مابین زمین لرزه های بزرگ بخش شرقی ایران

نویسندگان

1 گروه نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/jcee.2022.48309.2075
چکیده

آنالیز تغییرات تنش کولمب در عمق متوسط لرزه ­ای برای برآورد احتمال رخداد زمین ­لرزه در بسیاری از مناطق لرزه‌خیز به‌کار گرفته شده است. این مطالعات نشان می‌دهند که در اکثر موارد مکان رخداد زمین‌لرزه‌های بعدی متأثر از تغییرات تنش کولمب ناشی از زمین‌لرزه‌های قبلی در آن منطقه است. به‌منظور بررسی مکان احتمالی رخداد زمین‌لرزه‌های بزرگ، تغییرات تنش کولمب همالرزه­ای (Coseismic Coulomb Stress Changes) 24 زمین‌لرزه تاریخی و دستگاهی با بزرگای بیشتر از 5/5 در بخش شرقی ایران به ­ترتیب تاریخی محاسبه شد. بررسی برهم­کنش مکانیکی مابین زمین‌لرزه‌ها، ارتباط مکانی مابین آن­ها را در حدود 50 درصد از رویدادها نشان داد. همچنین به‌منظور آگاهی از این­ که در کدام قسمت از منطقه مورد مطالعه خطر لرزه‌ای بیشتر است، تغییرات تنش کولمب تجمعی هما‌لرزه­ای بر روی صفحات گسلی با هندسه بهینه محاسبه شد. نتایج این محاسبات مناطق پرخطر و محتمل برای زمین‌لرزه‌های بزرگ بعدی را نشان داد. این مناطق برای گسل ­های شیب­ لغز عبارتند از: قسمتی از گسل بالهر (Balher) در جنوب غربی گسیختگی زمین‌لرزه 1940، قسمت شمالی گسل فردوس در غرب گسیختگی زمین‌لرزه دوم 1968 و قسمت جنوبی گسل فردوس در غرب گسیختگی زمین‌لرزه 1947، قسمتی از گسل محمدآباد در جنوب گسیختگی زمین‌لرزه 1941، قسمت‌هایی از گسل طبس در شرق گسیختگی زمین‌لرزه 1978. برای گسل ­های امتداد لغز نیز این مناطق عبارتند از: بخشی از گسل درونه در شمال گسیختگی زمین‌لرزه دوم 1903، قسمت غربی گسل دشت بیاض در غرب گسیختگی زمین‌لرزه سوم 1979، گسل دوست‌آباد در جنوب گسیختگی زمین‌لرزه 1947، قسمت انتهایی گسل آبیز در جنوب گسیختگی زمین‌لرزه 1997، ابتدای گسل نایبند در جنوب گسیختگی زمین‌لرزه 1978.