اجزای شیمیایی و خواص حشرهکشی اسانسهای استخراجشده از چهار اکوتیپ زیره سبز روی لاروهای کرم ساقهخوار ذرت
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حشرهشناسی و بیماریشناسی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.
2 دانشیار، گروه علوم گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حشره شناسی و بیماری شناسی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.
4 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.
5 دانشیار، گروه حشره شناسی و بیماری شناسی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.
doi
10.22059/jci.2021.298524.2355چکیده
کرمساقهخوار ذرت (Sesamia cretica Led.)، از آفات مهم ذرت و نیشکر در ایران میباشد. خواص حشرهکشی اسانسهای چهار اکوتیپ زیره سبز شامل فارس-سیوند (FS)، خراسان شمالی-شیروان (KS)، کرمان-کوهبنان (KK) و کرمان-رفسنجان (KR) علیه لاروهای سن 4 کرم ساقهخوار ذرت در 4 تکرار و در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد. میزان تلفات لاروها در دمای 2±27 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره روشنایی 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی، 72 ساعت پس از تیمار ثبت شد. نتایج نشان داد تمامی اکوتیپهای زیره سبز روی آفت مذکور سمی بودند. کمترین میزان LC50 مربوط به اسانس اکوتیپ KR (ppm2725) بود و اکوتیپهای KK، FS و KS (بهترتیب ppm2777، 3099 و 8390) بعد از آن قرار داشتند. نتایج تجزیه شیمیایی اسانسها با استفاده از دستگاه GC-MS نشان داد که ترکیب سایمن در اکوتیپ KR در مقایسه با سایر اکوتیپهای زیره سبز درصد بیشتری داشت. لذا سمیت بالای اکوتیپ KS در مقایسه با دیگر اکوتیپهای زیره سبز میتواند مربوط به وجود چنین ترکیباتی باشد. با توجه به نتایج پژوهش حاضر، اسانسهای اکوتیپهای زیره سبز پتانسیل لازم برای جایگزینی با حشرهکشهای شیمیایی در مدیریت تلفیقی کرم ساقهخوار ذرت را دارا میباشند.