اجزای شیمیایی و خواص حشره‌کشی اسانس‌های استخراج‌شده از چهار اکوتیپ زیره سبز روی لاروهای کرم ساقه‌خوار ذرت

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حشره‌شناسی و بیماری‌شناسی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حشره شناسی و بیماری شناسی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

4 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

5 دانشیار، گروه حشره شناسی و بیماری شناسی گیاهی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران.

doi
10.22059/jci.2021.298524.2355
چکیده

کرم­ساقه­خوار ذرت (Sesamia cretica Led.)، از آفات مهم ذرت و نیشکر در ایران می­باشد. خواص حشره­کشی اسانس­های چهار اکوتیپ زیره سبز شامل فارس-سیوند (FS)، خراسان شمالی-شیروان (KS)، کرمان-کوهبنان (KK) و کرمان-رفسنجان (KR) علیه لاروهای سن 4 کرم ساقه‌خوار ذرت در 4 تکرار و در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد. میزان تلفات لارو­ها در دمای 2±27 درجه سلسیوس و رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره روشنایی 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی، 72 ساعت پس از تیمار ثبت شد. نتایج نشان داد تمامی اکوتیپ­های زیره سبز روی آفت مذکور سمی بودند. کم‌ترین میزان LC50 مربوط به اسانس اکوتیپ KR (ppm2725) بود و اکوتیپ­های KK، FS و KS (به­ترتیب ppm2777، 3099 و 8390) بعد از آن قرار داشتند. نتایج تجزیه شیمیایی اسانس­ها با استفاده از دستگاه GC-MS نشان داد که ترکیب سایمن در اکوتیپ KR در مقایسه با سایر اکوتیپ­های زیره سبز درصد بیش‌تری داشت. لذا سمیت بالای اکوتیپ KS در مقایسه با دیگر اکوتیپ­های زیره سبز می­تواند مربوط به وجود چنین ترکیباتی باشد. با توجه به نتایج پژوهش حاضر، اسانس­های اکوتیپ­های زیره سبز پتانسیل لازم برای جایگزینی با حشره­کش­های شیمیایی در مدیریت تلفیقی کرم ساقه‌خوار ذرت را دارا می­باشند.