کاربرد مدل خوشه مارشال و تحلیل لکه‌های داغ آماره گتیس- آرد جی در شناسایی و ایجاد خوشه های صنعتی استان بوشهر

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استاد اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی

doi
10.22034/ecoj.2021.42799.2770
چکیده

خوشه­های صنعتی مبین روش جدیدی از تفکر درباره مکان استقرار کسب و کار هستند که از طریق تخصصی­سازی محصول، رقابت صنعتی را بهبود بخشیده و بازده کل را از طریق زنجیره­های ارزش کسب و کار و کاهش هزینه های معاملات افزایش می­دهند. در پژوهش حاضر با بهره­مندی از مدل خوشه مارشال و استفاده از سه رویکرد کمی شاخص خوشه، تجزیه و تحلیل جدول داده – ستانده و آماره گیتس ارد جی به شناسایی و بررسی تشکیل خوشه­های مستعد در استان بوشهر پرداخته شده است. بدین ترتیب، ابتدا جهت تعیین فعالیت­های متمرکز با استفاده از نرم افزارهای Excel و Eviews6 و آمار اشتغال 46 رسته فعالیت به تفکیک کد 4 رقمی ISIC در بخش­های متفاوت صنعت، معدن، خدمات و بازرگانی، آموزش، بهداشت و درمان و سایر خدمات عمومی و اجتماعی در سال (98-97)، شاخص خوشه محاسبه شد و سپس با استفاده از تجزیه و تحلیل جدول داده- ستانده و محاسبه شاخص ضرائب فنی به شناسایی پیوندهای قوی میان فعالیت­ها پرداخته شد. در ادامه آماره گیتس ارد جی جهت تعیین شهرستان­های مستعد تشکیل خوشه صنعتی در نرم­افزارArcGIS10.2  محاسبه شد. نتایج حاصل از محاسبه شاخص خوشه نشان داد که از میان بخش­های مختلف، بخش خدمات و بازرگانی در استان بوشهر از میزان تمرکز اشتغال بالایی برخوردار بوده است. از این­رو امکان تشکیل خوشه از میان فعالیت­های خدمات و بازرگانی رسته هتل­داری ­و رستوران دارای بیشترین میزان تمرکز اشتغال در شهرستان بوشهر بوده است. سپس نتایج حاصل از تحلیل جدول داده- ستانده مشخص کرد که این رسته تأمین­کننده نهاده­های واسطه­ای فعالیت­های کشاورزی، برق، آب و گاز و خدمات مالی بوده و متقابلاً این رسته­ها نیز تأمین­کننده نهاده­های واسطه­ای در رسته هتل­داری و رستوران بوده است. همچنین این رسته تأمین کننده نهاده­های واسطه­ای رسته­های ماشین آلات، وسایل نقلیه، حمل­ونقل و انبارداری و ارتباطات، مواد شیمیایی، خدمات آموزشی، خدمات فرهنگی و خدمات مربوط به آب بوده است. نتایج آماره گیتس ارد جی نشان داد که شهرستان بوشهر در فعالیت هتل­داری و رستوارن با شهرستان­های گناوه و دیلم امکان تشکیل خوشه را دارا بوده است.