کاربرد مدل خوشه مارشال و تحلیل لکههای داغ آماره گتیس- آرد جی در شناسایی و ایجاد خوشه های صنعتی استان بوشهر
نویسندگان
1 دانشیار اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استاد اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز
3 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی
doi
10.22034/ecoj.2021.42799.2770چکیده
خوشههای صنعتی مبین روش جدیدی از تفکر درباره مکان استقرار کسب و کار هستند که از طریق تخصصیسازی محصول، رقابت صنعتی را بهبود بخشیده و بازده کل را از طریق زنجیرههای ارزش کسب و کار و کاهش هزینه های معاملات افزایش میدهند. در پژوهش حاضر با بهرهمندی از مدل خوشه مارشال و استفاده از سه رویکرد کمی شاخص خوشه، تجزیه و تحلیل جدول داده – ستانده و آماره گیتس ارد جی به شناسایی و بررسی تشکیل خوشههای مستعد در استان بوشهر پرداخته شده است. بدین ترتیب، ابتدا جهت تعیین فعالیتهای متمرکز با استفاده از نرم افزارهای Excel و Eviews6 و آمار اشتغال 46 رسته فعالیت به تفکیک کد 4 رقمی ISIC در بخشهای متفاوت صنعت، معدن، خدمات و بازرگانی، آموزش، بهداشت و درمان و سایر خدمات عمومی و اجتماعی در سال (98-97)، شاخص خوشه محاسبه شد و سپس با استفاده از تجزیه و تحلیل جدول داده- ستانده و محاسبه شاخص ضرائب فنی به شناسایی پیوندهای قوی میان فعالیتها پرداخته شد. در ادامه آماره گیتس ارد جی جهت تعیین شهرستانهای مستعد تشکیل خوشه صنعتی در نرمافزارArcGIS10.2 محاسبه شد. نتایج حاصل از محاسبه شاخص خوشه نشان داد که از میان بخشهای مختلف، بخش خدمات و بازرگانی در استان بوشهر از میزان تمرکز اشتغال بالایی برخوردار بوده است. از اینرو امکان تشکیل خوشه از میان فعالیتهای خدمات و بازرگانی رسته هتلداری و رستوران دارای بیشترین میزان تمرکز اشتغال در شهرستان بوشهر بوده است. سپس نتایج حاصل از تحلیل جدول داده- ستانده مشخص کرد که این رسته تأمینکننده نهادههای واسطهای فعالیتهای کشاورزی، برق، آب و گاز و خدمات مالی بوده و متقابلاً این رستهها نیز تأمینکننده نهادههای واسطهای در رسته هتلداری و رستوران بوده است. همچنین این رسته تأمین کننده نهادههای واسطهای رستههای ماشین آلات، وسایل نقلیه، حملونقل و انبارداری و ارتباطات، مواد شیمیایی، خدمات آموزشی، خدمات فرهنگی و خدمات مربوط به آب بوده است. نتایج آماره گیتس ارد جی نشان داد که شهرستان بوشهر در فعالیت هتلداری و رستوارن با شهرستانهای گناوه و دیلم امکان تشکیل خوشه را دارا بوده است.