فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قصه‌ها و داستان‌ها به عنوان یکی از بخش‌های مهم فرهنگ عامه رابطی بین مردم اکنون با گذشته‌اند که مبانی فرهنگی و اعتقادی را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کنند. بر مبنای رویکردهای تاریخ‌گرایی نو و بافت روایی و داستانی متون تاریخی، برخی از داستان‌ها نیز حاوی بافت تاریخی‌اند که بررسی آنها در کنار منابع تاریخی سودمند است. افسانۀ بوستان خیال از قصه‌های عامیانه‌ای است که بنای آن بر تاریخ خلفای فاطمی مصر و شیعیان اسماعیلی است که بر اساس حوادث تاریخی رخ‌داده در زمان چهار خلیفۀ نخست فاطمی در مصر، آغاز می‌شود. مؤلّف این شخصیت‌های تاریخی را به عرصۀ افسانه آورده، داستان‌های موهوم به آنها نسبت داده است. این جستار چگونگی حضور مذهب اسماعیلیه و خلفای فاطمی را در این داستان دنبال می‌کند و به نقد و بررسی آن براساس منابع و روایت‌های تاریخی به شیوۀ توصیفی-تحلیلی می‌پردازد. یافته‌های این پژوهش و نقد آنها بیانگر صحت برخی از روایت‌های نویسنده بر اساس منابع تاریخی و اعتقادی این فرقۀ مذهبی-سیاسی است، اما در مواردی تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. چهرۀ خار‌ق‌العاده‌ای که نویسنده از برخی از خلفای فاطمی ارائه داده است بسیار به جنبۀ تقدس و الوهیت این خلفا نزد راویان معتقد به این مذهب نزدیک است.