نقش برگ پاشی نانوکودها در تعدیل اثرات منفی تنش شوری در کینوا

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 دانشیار، گروه علمی علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22059/jci.2020.293593.2309
چکیده

این آزمایش با هدف بررسی تعدیل اثرات منفی تنش شوری با برگ­پاشی کودهای نانو، به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1397 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه ارومیه به‌صورت گلدانی اجرا شد. فاکتور اول تنش شوری با آب دریاچه ارومیه در سه سطح (صفر، 16 و 32 دسی­زیمنس بر متر) و فاکتور دوم نانوکود در پنج سطح (کلسیم، سیلیسیوم، روی، پتاسیم و شاهد (بدون برگ­پاشی) بود. نتایج نشان داد تنش شوری باعث ایجاد آثار منفی بر کلیه صفات مؤثر بر رشد کینوا شد بیش‌ترین میزان کاهش صفات در تنش شوری 32 دسی‌زیمنس بر متر مشاهده شد. به‌طوری‌که تنش شوری 32 و 16 دسی‌زیمنس بر متر در مقایسه با شاهد به‌ترتیب صفات ارتفاع بوته (20 و 17 درصد)، تعداد گل‌آذین (48 و 36)، حجم ریشه (44 و 40 درصد)، طول ریشه اصلی (41 و 23 درصد)، وزن خشک ریشه (68 و 30 درصد)، محتوای نسبی آب برگ (26 و 13 درصد)، شاخص کلروفیل (15 و 7 درصد) و وزن 1000 دانه (31 و 23 درصد) را کاهش داد، ولی باعث افزایش نشت یونی به میزان 14 و شش درصد شد. برگ­پاشی با نانوکودها در مقایسه با شاهد، عملکرد، اجزای عملکرد و صفات مورفولوژیک را افزایش داد. بیش‌ترین عملکرد دانه در شرایط مطلوب و تنش شوری شدید (32 دسی­زیمنس بر متر) به‌ترتیب از برگ­پاشی نانوکود روی و سیلیسیوم به­دست آمد. در شرایط تنش شوری شدید، برگ­پاشی با نانوکود سیلیسیوم در مقایسه با عدم برگ‌پاشی، وزن خشک گل‌آذین، وزن خشک کل و عملکرد دانه را به‌ترتیب 35، 16 و 43 درصد افزایش داد و باعث تعدیل اثرات تنش شوری گردید. برگ­پاشی با نانوکودها با افزایش کلروفیل، محتوای نسبی آب برگ و بهبود خصوصیات ریشه، سبب افزایش عملکرد و اجزای عملکرد دانه کینوا گردید. لذا به‌نظر می­رسد جهت بهبود عملکرد گیاه کینوا به­ویژه در شرایط تنش شوری، برگ­پاشی نانوکودها به­ویژه نانو کود سیلیسیوم مناسب باشد.