تحقّق ماهیّاتِ امکانی در آینده با ابتناءِ بر امکان استقبالی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، شاهرود، ایران
doi
چکیده
در این پژوهش با بررسی دقیق معانی مختلف امکان، کاربست امکان استقبالی در نسبت با مطالعات آیندهپژوهی موردمطالعه قرار میگیرد. واژه امکان در فلسفه، هنگامی که بدون قید خاصی بهکار میرود، بهمعنای سلب ضرورت وجود و عدم از ماهیت است. امکان استقبالی اخصّ از دیگر امکانهاست. این نامگذاری به این دلیل است که این امکان تنها در مورد وقایعی که در آینده رخ میدهد معنا دارد؛ زیرا وقایع آینده، بهطور قطعی معلوم نیستند؛ لذا وجود یا عدم محمولاتی که در آینده میآیند معلوم نیست، تا با قید قراردادن وجود یا عدم آنها برای موضوعشان، ثبوت یا سلب آنها ضرورت بهشرط محمول داشته باشد. روش تحقیق در این پژوهش کتابخانهای است که گردآوری اطلاعات با رجوع به آثار دست اول و معتبر بهدست میآید. روش تحلیل اسناد، با روش استدلال قیاسی منطقی انجام میگردد. از نتایج بحث میتوان به این موارد اشاره نمود که از آنجایی که امکان استقبالی، ویژه اموری است که در آینده تحقق مییابند و هنوز واقع نشدهاند، ثبوت این امکان درواقع با نوعی گمان و غفلت همراه است؛ ازطرفی محور همه تلاشهای علمی را اصل علیت بین پدیدهها تشکیل میدهد، لذا معلولهایی که در خارج وجود دارند نیازمند علت میباشند. بنابراین، امکان استقبالی اختصاص به امور آینده دارد که چون ایجاب یا سلب در آنها هنوز تعیّن نیافته است؛ لذا تمام اقسام ضرورت از آنها سلب میشود و معلوم نیست که یک پدیده یا امری، بعداً چه وضعیتی دارد. بنابراین باید با شناخت علتها برای رخدادهای احتمالی، چارهاندیشی نموده یا آینده را ساخت.