فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه با هدف ارزیابی پتانسیل گاززایی لایه‌های زغالی در معدن پروده، طبس، شرق ایران مرکزی انجام شد. برای این منظور، مغزه‌های گمانه اکتشافی از سه واحد زمین‌شناسی شامل سازندهای نایبند (بخش قدیر، تریاس بالایی)، آب‌حاجی (ژوراسیک زیرین) و پروده (ژوراسیک میانی) مورد بررسی قرار گرفتند. بلوغ حرارتی در توالی مورد مطالعه با افزایش عمق به تدریج بیشتر شده و از ابتدای پنجره نفتی در سازند پروده آغاز می‌شود. این روند در سازند آب‌حاجی به مرحله پیک زایش نفت می‌رسد و در نهایت در سازند نایبند با عبور از محدوده پیک زایش نفت، وارد محدوده زایش گاز مرطوب می‌شود. نتایج پیرولیز راک- ایول نشان می‌دهد که سازند آب‌حاجی دارای مقدار نسبتاً کم کربن آلی کل (متوسط 31/5 درصد وزنی)، پتانسیل هیدروکربن‌زایی ضعیف تا متوسط، شاخص هیدروژن پایین و شاخص اکسیژن بالا است. این ویژگی‌ها بیانگر حضور کروژن نوع III و رسوب‌گذاری در شرایط اکسیدان تا نیمه اکسیدان هستند. در مقابل، سازند نایبند از TOC بالا، مقادیر زیاد S 2 ، HI بالا و OI کمتر نسبت به سازند آب‌حاجی برخوردار است. کروژن این سازند عمدتاً از نوع III/II و III با منشاء خشکی بوده و از پتانسیل بسیار خوب تا عالی برای تولید گاز خشک (متان) برخوردار است. بخش‌های کم عمق آن در پنجره نفتی واقع شده و نمونه‌های عمیق‌تر به مرحله زایش نفت میعانی تا گاز مرطوب رسیده‌اند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که سازند نایبند بالغ‌ترین و گاززاترین واحد در توالی مورد مطالعه است و حفاری آن می‌تواند با خطر آزادسازی ناگهانی گاز متان محبوس و احتمال وقوع انفجار همراه باشد.