مقدمه‌ای بر مبانی آینده‌پژوهی اسلامی

نویسندگان

1 استادیار و مدیرگروه آینده پژوهی، دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

doi
چکیده

هدف: در این مقاله برآنیم تا باعنایت‌به اندیشه­ های اسلامی، به ترسیم مقدمه­ ای بر مبانی آینده‌پژوهی اسلامی بپردازیم. آینده ­پژوهی اسلامی در مذهب شیعه، همانند دیگر دیدگاه‌های این مذهب، برمبنای امامت و ولایت اسـتوار اسـت. روش: پژوهش حاضر با تبعیت از روش فراترکیب، به‌عنوان یکی از اقسام روش‌های کیفی موجود، به بررسی مبانی آینده­ پژوهی اسلامی در اسلام پرداخته است. یافته‌ها: در این مقاله ضمن انتقاد از مبانی حاکم بر مبانی آینده‌پژوهی غربی و نیز نوع نگاه آن، بیان می­دارد، آینده ­پژوه اسلامی باید خود را از قید و بند تعاریف و اصول آینده ­پژوهی غیرالهی رها کند؛ چون مبانی کاملاً متفاوت است. البته این به‌معنای کنارگذاشتن روش­های علمی و روش ­شناسی نیست؛ ولی به‌جای اینکه در قید و بند روش­ شناسی باشیم باید بر روش ­شناسی مسلط شویم و درنهایت یک روش‌شناسی بومی ایجاد نمائیم،تأکید شده است. نتیجه‌گیری: در اسلام آینده را ازمنظر امام معصوم(ع) باید دید و هر قدر بتوانیم به امام (ع) نزدیک شویم، می­توانیم در تشعشع نور او آینده را بهتر ببینیم. به‌نظر می­رسد پایه­ های ساخت آینده ازمنظر اسلام عبارت است از: صنع الهی، سنت‌های الهی، تولی وتبری، توسل، عبادات، رغبت، نیت، رجاء و خوف، روند، تصاویر، اقدام، زیارت، گناهان، شکر، رضا، تفویض، توکل، یقین، فنا و صبر