جغرافیای اقتصادی ارمینیه از منظر مورخان و جغرافینویسان مسلمان «قرن 1- 7ﻫ . ق»
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه لرستان
2 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه لرستان
doi
10.22111/jhr.2017.2975چکیده
ارمینیه به عنوان یکی از مهمترین بخشهای منطقۀ قفقاز به علت قرار داشتن بر سر راه جاده ابریشم و مرزهای جهان اسلام با دارالکفر، همواره نقش بارزی در تاریخ تحولات این منطقه ایفاء نموده است. با وجود اینکه ضعف ناشی از نبود مدارک و اسناد آماری در تاریخنگاری اسلامی همواره یکی از موانع عمده برای تشریح جغرافیای اقتصادی ارمنستان و دیگر مناطق مختلف تحت سیطرۀ جهان اسلام بوده است؛ اما اشارات اجمالی و گاه ناچیز جغرافیدانان و سفرنامهنویسان ایرانی و مسلمان نیز نتوانسته این ضعف موجود را مرتفع نماید. این پژوهش درصدد است تا با رویکردی توصیفی و تحلیلی که اساس آن بررسی آثار جغرافینویسان و مورخان ایرانی و عرب قرون اولیه هجری است، ضمن بررسی جغرافیای اقتصادی این منطقه، به شناسایی و تبیین عوامل اثرگذار بر این قضیه بپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که با وجود تهاجم پیاپی اقوام بیگانه به سرزمین ارمینیه و تأثیرات مخرّب آن در اقتصاد این منطقه؛ اما برخی ویژگیهای اقلیمی و طبیعی مساعد همچون وجود دشتهای وسیع و حاصلخیز، ناهمواریهای بسیار مرتفع و غنی از معادن، دریاچهها و رودهای گوناگون سبب شده است تا زمینههای لازم جهت تولید انواع صنایع دستی، محصولات کشاورزی و باغی، پرورش کرم ابریشم، پرورش دام و حیوانات بارکش قوی و زیستِ برخی گونههای نادر ماهیان آبزی و صدور آنها به دیگر مناطق جهان اسلام و شکوفایی اقتصادی و توسعه بازرگانی و تجاری ارمینیه گردد.