بررسی و مقایسۀ کارایی روش¬های FAHP و GCA برای مکان¬یابی پخش سیلاب در محیط GIS (مطالعۀ موردی: حوضۀ آبریز گربایگان)
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت و برنامهریزی محیط زیست، دانشگاه تهران
2 استادیار دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران
3 استاد دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران
4 دانشیار دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران
5 دانشجوی کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jphgr.2013.35144چکیده
اولین و مهمترین گام در انجام پروژۀ طرح پخش سیلاب، مکانیابی مناطق مستعد برای پخش آب و نفوذ دادن آن به داخل سفرههای زیرزمینی است. در این راستا استفاده از سامانههای اطلاعات مکانی (GIS)، برای تعیین مناطق مستعد پخش سیلاب بدون استفاده از سامانۀ تصمیمگیری چندمعیاره (MCDM) مقدور نیست. در این پژوهش ابتدا نُه شاخص شامل شیب، ارتفاع، هدایت الکتریکی، قابلیت انتقال، ژئومورفولوژی، کاربری اراضی، تراکم شبکۀ زهکشی، زمینشناسی و ضخامت آبرفت که در مکانیابی پخش سیلاب مؤثرند با استفاده از نرمافزار Arc GIS تبدیل به لایههای اطلاعاتی شده و پس از آن کلاسبندی شدند. سپس با روش خوشهبندی خاکستری (GCA)، تمام دادههای ناقص یا گسسته به اعداد خاکستری برای بالا بردن کیفیت تحلیل و ارزشگذاری (وزندهی) اطلاعات و دادهها تبدیل شدند. همچنین برای بالا بردن دقت پهنهبندی و تحلیل مقایسهای، از دو روش تحلیل سلسلهمراتبی ـ فازی (AHP) و روش خوشهبندی خاکستری (GCA) استفاده شد. درنهایت بر اساس هر روش، نقشۀ نهایی حوضه تهیه و به پنج کلاس کاملاً مناسب، مناسب، متوسط، نامناسب، کاملاً نامناسب پهنهبندی شد. نتایج حاصله نشان میدهد که روش خوشهبندی خاکستری در مورد پهنهبندی مناطق مستعد پخش سیلاب، دقیقتر از روش تحلیل سلسلهمراتبی ـ فازی (FAHP ( بوده و همچنین نتایج حاصل از کاربرد این دو روش، نشاندهندۀ قرارگیری مناطق مستعد در واحدهای کواترنری PLQb, Qscg, Qgsc, Qb, Mm-1, Qc2 است.