تحلیلی بر عوامل تاثیرگذار بر اقتصاد غیرقانونی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه اقتصاد، واحدمرند، دانشگاه آزاداسلامی، مرند، ایران.

2 مربی، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

doi
10.22067/economlaw.2025.91834.1423
چکیده

در یک تقسیم‌­بندی کلی، اقتصاد هر کشور را می­توان به دو بخش قانونی و غیرقانونی تقسیم نمود. اقتصاد غیرقانونی دربرگیرندة بسیاری از فعالیت‌هایی است که مورد تأیید و قبول جامعه و مقامات دولتی و قضائی نمی‌باشند. با در نظر گرفتن این موضوع که اقتصاد غیرقانونی در عین ناآشکار بودن می­تواند از پتانسیل سرمایه­‌ای بالائی برخوردار باشد که اگر چنین پتانسیلی به سمت اقتصاد قانونی سوق داده شود، می‌توان با اتکاء به قابلیت‌های جامعه در چارچوب قوانین حقوقی و همچنین بهره­‌گیری صحیح از منابع و عوامل تولید، حرکت به‌سمت رشد اقتصادی معقول و پایدار را تسریع و تسهیل نمود. در این راستا برای بررسی مدل تحقیق، ابتدا پایایی متغیرهای موجود را توسط آزمون دیکی فولر تعمیم یافته مورد بررسی قرار داده و سپس به کمک مدل خود توضیح برداری با وقفه‌­های گسترده  و الگوی تصحیح خطا حجم اقتصاد غیرقانونی بررسی شده و همچنین با به‌کارگیری آزمون جوهانسن جوسیلیوس بردارهای همگرایی را تعیین و اثر تکانه­‌های وارده بر بردارهای هم‌‏انباشتگی، بحث و تجزیه و تحلیل می‌شود. نتایج حاصله نشان می­دهند که اقتصاد غیرقانونی در ایران تحت‌تأثیر متغیرهای رشد اقتصادی، محدودیت‌های تجاری، نرخ بیکاری، بار مالیاتی و شاخص قیمت مصرف کننده می­باشد.