خوانش منظر شهر اشرف البلاد در دورۀ صفوی و نسبت آن با مجموعه باغهای صفوی
نویسندگان
1 دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان
2 دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان
3 دانشگاه تهران
doi
چکیده
یکی از روشهای معمول در پژوهشهای باغهای ایرانی این است که باغها را پدیدهای درونگرا در نظر میگیرند محصور در دیوارهایش و جدا از بستری که آن را احاطه کرده است. با این دیدگاه، برخی از ویژگیهای مهم باغها نادیده گرفته میشوند. از سوی دیگر، تشخیص چهرۀ اصیل شهر در منظر امروزین شهرهای تاریخی بهدلیل تغییرات سریع شهری روزبهروز دشوارتر میشود. این امر ضرورت توجه به شناخت صحیح و حفاظت اصولی از منظر تاریخی این شهرها و عناصر تشکیلدهندۀ آنها را ایجاب میکند. از آنجا که ساختار شهر در دورۀ صفوی، بسیار تحتتأثیر باغها و بهخصوص باغهای شاهی بوده، پژوهش حاضر بر شناسایی روابط میان باغ و شهر در شهر اشرف البلاد صفوی متمرکز شده است. هدف این مقاله پی بردن به چگونگی کیفیات روابط و پیوندهای میان باغهای شاهی بهعنوان عناصر شاخص منظر شهری تاریخی شهر صفوی اشرف البلاد با سایر اجزای تشکیلدهندۀ آن است. برای این منظور، از روش مطالعات تاریخی که رویکردی کاربردی در بازیابی جنبههای پنهان این ارتباط است، بهره گرفته شده است. در این راستا پیگیری مرحلهبهمرحله، منطبق با مراحل شکلگیری شهر انجام شد. با دنبال کردن این رویکرد، ساختارهای شهری گذشته و حال بر اساس اطلاعات مبتنی بر شواهد مکتوب و ریختشناسانه، مورد مقایسه و تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج این پژوهش نمایانگر برخی از نمودهای ارتباط ساختاری میان باغهای شاهی و این شهر تاریخی است که در طول سالیان، کمرنگ شده است؛ از جمله جایگاه باغهای شاهی در مراحل طرحریزی شهر، در ساختار شبکۀ ارتباطی شهر، در تراکم شهری و در نظام سلسلهمراتبی حاکم بر منظر شهری. بر اساس این نتایج، کیفیاتی از پیوندهای میان باغ و شهر روشن میشود که معرف هویت شهر صفوی بودهاند و بدون آنها، هم ارزشهای شهر مخدوش میشود و هم میراث باغها ناگفته میماند.
