مردانگی هژمونیک و برساخت زنانگی: تحلیل روایت آثار داستانی شیرزاد حسن
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
3 کارشناسی مردم شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jsal.2025.377645.666318چکیده
هدف این مقاله تحلیل روایتشناسی فمینیستی مردانگی و برساخت زنانگی در رمانهای شیرزاد حسن نویسنده کرد است. نظریهی مردانگی هژمونیک کانل به عنوان بنیاد نظری حاکی از ان است که در هر جامعهی خاص، گروههای دارای قدرت اجتماعی برتر، توان آن را مییابند که ویژگیهای مطلوب مردانگی و زنانگی را تعریف کنند. مردانگیِ در قدرت، که مردانگی هژمونیک نامیده میشود، گفتمان جنسیتی را حول مطلوبیتهای مورد نظر خود شکل میدهد. مقاله حاضر در پی شناخت ویژگیهای مردانگی هژمونیک در آثار روایی شیرزاد حسن میباشد تا روشن سازد که در زمینهای که این آثار از آن برخاستهاند، این مردانگی چه انواعی از زنانگی را برساخت کرده و چگونه گفتمان جنسیتی مطلوب خویش را شکل داده و حفظ میکند و همچنین زمینهی روایی چگونه امکان سرکوب یا مقاومت در برابر هژمونی جنسیتی موجود را امکانپذیر میسازد. خوانش روایتها در سطح داستان و گفتمان مؤید این دریافت است که مردانگی هژمونیک در جامعهی کردی آن نوع مردانگی است که در ارتباط با ساختارهای قدرت اقتصادی و احزاب ملیگرا با رویکرد سرمایهدارانه شکل گرفته است. درحالیکه مردانگی معارض، خود تحت انقیاد مردانگی هژمونیک به مصالحه با وضع موجود تن درداده، در انقیاد زنان با مردانگی هژمونیک همداستان میشود. نهایتاً خوانش روایتها در سطوح روایی نشان میدهد که بیشتر روایتها دیدگاهی محافظهکارانه داشته، به تغییرات جزئی در ساختار جنسیتی و اجتماعی قانع شدهاند.