نقش رودخانههای مرزی در روابط ایران و عراق از دوره پهلوی تا آغاز جنگ تحمیلی (مطالعه موردی: گنگیر و کنجان چم در استان ایلام)
نویسندگان
1 استادیار (آموزشی) دانشگاه ایلام (نویسنده مسئول مقاله)
2 دانشیار دانشگاه ایلام
doi
10.22111/jhr.2016.2797چکیده
مقاله حاضر به بررسی سیر تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق از دوره قاجاریه تا آغاز جنگ تحمیلی پرداخته است. در دوره قاجاریه، والیان پشتکوه براستان ایلام امروزی حاکمیت داشتند و بااقتدار تمام به دفاع از مرزهای این منطقه در برابر عثمانیها پرداختند و به آنان اجازه استفاده بیشازحد آب رودخانههای گنگیر و کنجان چم را نمیدادند. باروی کار آمدن حکومت پهلوی در ایران و تشکیل دولت عراق پس از جنگ جهانی اول، اختلافات مرزی میان این دو کشور بر سر رودخانههای مذکور وارد مرحله جدیدی شد که تا آغاز جنگ تحمیلی ادامه یافت. این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی در پی یافتن پاسخ به این پرسش است که رودخانههای گنگیر و کنجان چم چه نقشی در روابط مرزی ایران و عراق داشتهاند؟ نتایج تحقیق نشان میدهد که عدم تعیین میزان استفاده مرزنشینان از آب رودخانههای مزبور در پروتکل تعیین حدود 1914 م. نیاز شدید کشاورزان مرزی به آب رودخانههای مذکور و توسعهطلبی سران بعث عراق برای رسیدن به امتیازات بیشتر در نوار مرزی ایران از عوامل اصلی اختلاف دو کشور بوده است.
