فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: شناخت اثر دما بر نشو و نمای کرم گلوگاه انار Ectomyelois ceratoniae Zelle، در مدیریت تلفیقی آن نقش کلیدی دارد. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر دما بر نرخ رشد این آفت در دماهای ثابت (C35°- 10) تحت شرایط ثابت آزمایشگاهی (دوره نوری14:10 D:L، رطوبت نسبی 5±65 %) می باشد. روش­ها: برای توصیف رابطه دما با نرخ رشد، از ۱۸ مدل غیرخطی مختلف استفاده شد. ارزیابی مدل‌ها بر اساس معیارهای آماری ضریب تبیین (R²)، مجموع مربعات باقیمانده (RSS)، معیار حفظ اطلاعات آکائیکه(AIC)  و ضریب تبیین اصلاح‌شده(R²adj) انجام گرفت تا بهترین مدل برای برآورد پارامترهای دمایی کلیدی (آستانه‌های پایین، بالا و دمای بهینه) شناسایی شود. یافته­ ها: نتایج نشان داد که مدل چندجمله‌ای درجه سوم بهترین عملکرد را داشت. برازش این مدل به داده‌های کل دوره نابالغ، دمای بهینه(Topt)  را C° 76/29 و آستانه دمایی بالا (Tmax)  را C° 81/39 برآورد کرد. همچنین آستانه دمایی پایین(Tmin)  بر اساس بهترین مدل تخمین‌زننده آن (مدل بری‌یر-۲)، C° 92/8 تعیین شد. بیشترین نرخ رشد در محدوده دمایی C33°- 30 مشاهده شد و مقایسه مدل‌ها به طور قطعی برتری مدل چندجمله‌ای را نشان داد. مقایسه مدل‌ها نشان داد که مدل چندجمله‌ای، عملکرد بهتری نسبت به مدل‌های دیگر دارد. نتیجه ­گیری: با توجه به عملکرد برتر مدل چندجمله‌ای درجه سوم در برازش داده‌های رشدی و برآورد دقیق آستانه‌های دمایی، این مدل می‌تواند در طراحی مدل‌های پیش‌آگاهی دقیق، بهبود کارایی برنامه‌های مدیریت تلفیقی و بهینه‌سازی شرایط پرورش انبوه کرم گلوگاه انار به کار گرفته شود.