بهینه سازی کشت بافت گیاه دارویی خشخاش(papaver somniferum L.) تحت شرایط درون شیشه ای و بررسی ژن های درگیر در باززایی

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

3

4

doi
10.22051/jab.2025.49524.1667
چکیده

مقدمه: گیاه دارویی خشخاش، گیاهی علفی، یکساله و دیپلوئید است که به دلیل دیدگاه دارویی و استراتژیک در جهان از اهمیت بالایی برخوردار است. محدودیت در پرورش این گیاه و اهمیت آلکالوئیدهای موجود در آن موجب می‌شود، کشت بافت این گیاه مورد مطالعه قرار گیرد. روش ها: در این تحقیق به بررسی پینه‌زایی و باززایی مستقیم گیاه خشخاش کولتیوار Marianne و تحلیل ژن‌های درگیر در باززایی به روش بیوانفورماتیکی پرداخته شده است. برای پینه‌زایی از هورمون NAA با سه سطح 0، 0.1 و 0.5 میلی‌گرم بر لیتر و برای باززایی از هورمون BAP در سه غلظت 0، 0.5 و 1 میلی‌گرم بر لیتر در سه تکرار در قالب طرح کاملاً تصادفی استفاده شد. یافته ها: بیشترین میزان پینه‌زایی و باززایی به ترتیب، متعلق به غلظت 0.5 NAA mg/L و غلظت 1 mg/Lاز هورمون BAP به‌دست آمد. از جهت باززایی، بافت هیپوکوتیل پاسخ خوبی، نسبت به کوتیلدون نشان داد. تحلیل بیوانفورماتیکی ژن‌های درگیر در باززایی با استفاده از ابزارهای بیوانفورماتیکی، منجر به شناسایی ارتباطات بین ژن‌ها و تعیین خانواده‌های پروتئینی و ژن آنتولوژی گردید. در نهایت، مسیرهای متابولیکی مرتبط با این ژن‌ها با استفاده از پایگاه داده KEGG شناسایی شد. نتیجه گیری: این مطالعه می‌تواند به بهینه‌سازی روش‌های کشت بافت گیاهان دارویی و درک بهتر از فرآیندهای متابولیکی و ژنتیکی کشت بافت کمک کند و زمینه‌ساز تحقیقات آینده در این حوزه باشد.