ارزیابی پتانسیل آللوپاتیک گاوزبان آسا (Caccinia macranthera (Banks & Sol.) Brand) بر گیاه دارویی شنبلیله (Trigonella foenum-graecum L.)

نویسندگان

1 دانشگاه رازی

2 دانشگاه تربیت مدرس

3

4 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

5 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

doi
10.22051/jab.2025.48995.1662
چکیده

چکیده مبسوطمقدمه: امروزه به‌دلیل استفاده بی‌رویه از علفکش‌های سنتزی و به‌دنبال آن آلودگی منابع آب و خاک، از بین بردن علف‌های هرز از طریق آللوپاتی (رقابت شیمیایی گیاهان) ضروری به‌نظر می‌رسد. مواد و روش‌ها: آزمایشی به‌منظور بررسی واکنش خصوصیات مورفوفیزیولوژیک گیاه شنبلیله به غلظت‌های مختلف عصاره آبی گیاه خودرو گاوزبان آسا (Caccinia macranthera) در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1403 انجام شد. برای انجام آزمایش، ابتدا 5 گرم از کل اندام خشک گاوزبان آسا در مرحله رویشی (قبل از ظهور ساقه گل‌دهنده) با 100 میلی‌لیتر حلال آب مقطر به‌عنوان محلول پایه به‌مدت 24 ساعت مخلوط شد. سپس از عصاره به‌دست آمده از محلول پایه، غلظت‌های مختلف 20، 40، 60، 80 و 100 درصد با کمک آب مقطر تهیه شد. از آب مقطر خالص نیز به‌عنوان نمونه شاهد استفاده شد. یافته‌ها: اندازه‌گیری کمی محتوای فنول کل در عصاره اندام‌های مختلف گاوزبان آسا نشان داد که اندام‌های ریشه، ساقه و برگ به‌ترتیب حاوی 33/39، 07/60 و 23/66 میلی‌گرم گالیک اسید در 100 گرم وزن نمونه خشک بوده است. یافته‌های آزمون زیست‌سنجی هم‌چنین نشان داد که خصوصیات جوانه‌زنی، رشد گیاهچه‌ای و محتوای رنگیزه کلروفیل کل شنبلیله با افزایش غلظت عصاره آبی گاوزبان آسا در مقایسه با شاهد کاهش یافت. در مقابل، متوسط زمان رسیدن شنبلیله به 50 درصد از جوانه‌زنی با افزایش غلظت عصاره آبی، افزایش نشان داد، به‌طوری‌که بیشترین تأخیر معنی‌دار در جوانه‌زنی شنبلیله مربوط به غلظت 100 درصد عصاره آبی به مقدار 66/3 روز بود. این امر نشان‌دهنده تنش اکسیداتیو ناشی از عصاره آبی گاوزبان آسا