شبیه سازی سایه‌اندازی در محلات شهری با استفاده از GIS (نمونه موردی: محله ادب سنندج)

نویسندگان

1 گروه نقشه‌برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

2 گروه معماری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/jcee.2021.45087.2020
چکیده

در سال‌های اخیر به ­دلایل مختلف از جمله محدود بودن منابع سوخت فسیلی و اثرات نامطلوب آن­ها بر محیط‌زیست، بهره‌گیری از انرژی‌های پاک همچون انرژی خورشیدی مورد توجّه قرار گرفته؛ از طرفی، با افزایش جمعیت و توسعه شهرنشینی، بلند‌مرتبه‌سازی به‌عنوان یکی از راهکارهای مناسب جهت توسعه شهرها مطرح گردیده است. لکن با افزایش ارتفاع ساختمان‌ها، ممکن است بهره‌گیری از انرژی خورشیدی به­ دلیل ایجاد سایه، محدود گردد. درحالی ­که این انرژی، به­ خصوص در فصول سرد و مناطق سردسیر، می‌تواند نقش مهمی در بهبود دمای ساختمان و همچنین ذوب طبیعی برف داشته باشد. هدف از این پژوهش، شبیه‌سازی سه‌بعدی سایه‌ها در یک محله شهری با تراکم ساختمانی بالا می‌باشد. برای این منظور، از داده‌های توپوگرافی منطقه و همچنین اطلاعات مربوط به ساختمان‌های یکی از محلات شهر سنندج استفاده شد و در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی، سا‌یه‌های ساختمان‌ها شبیه‌سازی گردیدند. نتایج تحقیق نشان داد که در منطقه موردمطالعه، به ­دلیل موقعیت جغرافیایی و وضعیت توپوگرافی منطقه و تراکم و ارتفاع ساختمان­ها، واحدهای مسکونی اغلب از نور مستقیم خورشید محروم هستند؛ به‌طوری‌که در روز ابتدای زمستان، در یک ساعت به خصوص، 75 درصد از پلاک‌ها و در روز ابتدای تابستان، در همان ساعت، 56 درصد پلاک‌ها به­ طور کامل در سایه قرار می‌گیرند. در حالت کلی می‌توان گفت که با توجّه به موقعیت و ارتفاع ساختمان‌ها، قابلیت نورگیری در این محله مناسب نیست. نتایج مذکور، علاوه بر ارائه اطلاعات دقیق‌ و کمّی به ساکنین در خصوص نورگیری، می‌تواند تأکیدی بر نیاز به تأمین سوخت بیشتر در فصول سرد باشد.