مدل‌سازی تغییرات کاربری جنگل با استفاده از LCM در منطقه جنگلی فندقلو (اردبیل)

نویسندگان

1 گروه سنجش از دور و GIS دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

2 گروه سنجش از دور و GIS دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

3 گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/jcee.2021.43502.1984
چکیده

مدل‌های تغییر زمین به‌طور فزاینده‌ای برای پیش‌بینی مناظر آینده و تأثیرگذاری بر سیاست استفاده می‌شوند. هدف از این پژوهش مدل‌سازی تغییرات کاربری جنگل با استفاده از مدل‌ساز تغییر زمین، بر پایه شبکه عصبی می­باشد. برای تهیه نقشه‌ کاربری اراضی سال‌ 2010، 2015 و 2019 از تصاویر لندست (Landsat) 5 و 8 و برای ادغام تصاویر از باند پانکروماتیک لندست 8 و تصاویر استر (ASTER) و سنتینل (Sentinel) 2A استفاده شد. نقشه کاربری اراضی در پنج طبقه، جنگل، مرتع، اراضی کشاورزی، سطوح آبی و اراضی ساخته‌شده، با استفاده از طبقه‌بندی شیءگرا و روش اساین (Assign Class) کلاس طبقه‌بندی گردید. ضریب کاپا (Kappa)، برای سال 2010، 2015 و 2019 از راست به چپ %87، %90 و %91 به­دست آمد. با توجه به نتایج در طول دوره 2010 تا 2019 مساحت جنگل از 3204 هکتار به 3070 هکتار و اراضی کشاورزی از 8515 به 9030 هکتار در 2019 کاهش‌یافته است. اراضی مرتعی و سطوح آبی نیز در طول دوره روند کاهشی داشته‌اند. همچنین اراضی ساخته‌شده از 1/3% از کل مساحت به %4 افزایش‌یافته است. برای مدل‌سازی از متغیرهای مکانی، شیب، جهت، مدل رقومی ارتفاع فاصله از جنگل، راه، روستا و آبراهه‌ استفاده شد. پیش‌بینی تغییرات کاربری‌ برای سال‌ 2019 و 2025 با مدل تحلیل زنجیره مارکوف (Markov Chain) مدل‌سازی گردید. ارزیابی نقشه پیش‌بینی‌شده 2019 با صحت کاپا 87/0، کارایی مدل LCM را در منطقه موردمطالعه نشان می­دهد؛ بنابراین، در صورت ادامه روند فعلی تغییرات، پیش‌بینی برای سال 2025، به‌صورت افزایش مساحت اراضی ساخته‌شده و کاهش اراضی کشاورزی کاهش خواهد بود و همچنین از تراکم جنگل‌ها کاسته خواهد شد.