اثرات کشندگی و زیر‌کشندگی باکتریkurstaki.Bacillus thuringiensis subsp بر فراسنجه‌های جدول زندگی و پیش بینی روند جمعیتی بید سیب‌زمینی Phthorimaea operculella (Zeller)

نویسندگان

1

2

3 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4 دانشگاه علوم پزشکی گیلان

doi
10.22051/jab.2025.47445.1633
چکیده

بید سیب‌زمینیPhthorimaea operculella (Zeller) یکی از آفـات مهم سـیب‌زمینــی بـه‌ویژه در انبــار اســت.کنترل شیمیایی این آفت موجب آلودگی محیط انبار، از بین رفتن دشمنان طبیعی و ایجاد باقی‌مانده می‌گردد، لذا استفاده از آفت کش-های زیستی نظیر باکتری(B.tk)kurstaki.Bacillus thuringiensis subsp روی این افت ضروری می‌باشد. در این تحقیق اثرات کشندگی و زیر کشندگی باکتری B.tk بر فراسنجه‌های جدول زندگی تحت شرایط آزمایشگاهی با روش زیست‌سنجی غوطه‌وری مورد بررسی قرار گرفت. داد‌ه‌های حاصل براساس تئوری جدول زندگی دوجنسی سن-مرحله رشدی تجزیه شدند: مقدار LC50 باکتری روی مرحله لاروی بعد از ۴۸ساعت 1477.34پی پی ام گزارش شد. نتایج نشان داد که غلظت زیرکشنده باکتری (B.tk)، ویژگی‌های زیستی و رشدی جمعیت بید سیب زمینی را با کاهش طول دوره مراحل نابالغ، کاهش طول عمر حشرات کامل و میزان باروری و کاهش فراسنجه‌های رشد جمعیتی تحت تاثیر قرار داد. بیشترین و کمترین باروری به‌ترتیب در شاهد 56/54 و تیمار LC30 برابر 68/6 تخم به ازای هر ماده به‌دست آمد.کمترین مقدار نرخ خالص تولید‌مثل(R0) مربوط به تیمار LC30 با 94/2 تخم به ازای هر ماده بود که با تیمار LC10 برابر 72/18 تخم به ازای هر ماده تفاوت معنی‌دار نشان داد. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) در شاهد 076/0 بر روز بود که به‌طور معنی‌داری در تیمار LC30 کاهش یافت. نتایج حاصله از پیش‌بینی روند جمعیتی همسو با نتایج فراسنجه‌های رشد جمعیتی بود. نتایج این پژوهش نشان داد که باکتری B.tk می‌تواند جهت کاهش جمعیت بید سیب زمینی در برنامه‌های مدیریت تلفیقی این آفت مورد استفاده قرار گیرد.