فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: هدف از این مطالعه بررسی تغییرات ریختی ماهی بوتک‌ دهان بزرگ Cyprinion macrostomum در فصل‌های بهار، تابستان و پاییز و ارتباط آن فاکتورهای محیطی در رودخانه زاب کوچک بود.مواد و روش: برای این منظور به‌صورت فصلی در 6 ایستگاه با 3 تکرار نمونه‌برداری صورت گرفت. سپس به منظور استخراج داده های ریختی در روش ریخت سنجی هندسی، از نمونه‌ها عکس‌برداری شد و 16 لندمارک تعریف و رقومی‌سازی شد. به‌منظور حذف داده‌های غیرشکلی از داده‌ها رقومی‌سازی شده از آنالیز پروکراست استفاده شد. به‌منظور یافتن الگوی تغییرات شکل و عامل‌های اصلی از تجزیه به مولفه‌های اصلی (PCA) استفاده شد. برای تعیین تمایز ریختی بین جمعیت‌های ایستگاه‌های نمونه‌برداری و تحلیل ارتباط و همبستگی بین تغییرات شکل بدن و متغیرهای محیطی به ترتیب از تحلیل همبستگی کانونی CVA و آنالیز2B-PLS استفاده شد.نتایج و بحث: براساس نتایج ویژگی‌های ریختی ماهی بوتک دهان بزرگ در فصل‌های مختلف سال، جمعیت‌های مورد مطالعه در هر فصل در ایستگاه‌های مختلف از یگدیگر تفکیک شدند. براساس نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی در اکثر فصل‌ها تغییر در موقعیت دهان، باله پشتی و ساقه دمی در راستای سازگاری ریختی با فاکتورهای محیطی زیستگاه به وقوع می‌پیوندد. آنالیز2B-PLS نیز در هر سه فصل همبستگی بالا و تفاوت معنی‌دار بین شکل بدن و فاکتورهای محیطی نشان داد (001/0=P، 98/0=r). نتایج نشان داد که بین تغییرات ریختی بوتک دهان بزرگ و فاکتورهای زیستگاهی رودخانه زاب کوچک همبستگی بالا و معنی‌دار وجود دارد.