ترکیبات فیتوشیمیایی و خواص بیولوژیک فرکشن‌های فعال ریشه گیاه سیلن هرز (Silene conoidea)

نویسندگان
doi
10.22051/jab.2025.46988.1624
چکیده

مقدمه: سیلن هرز Silene conoidea (خانواده: میخکیان) به عنوان یک علف هرز خوراکی با پراکندگی کم در ایران دارای ویژگی‌ دگرآسیبی یا آللوپاتی (Allelopathy) و خواص دارویی ضد میکروبی می‌باشد. روش‌ها: در این پژوهش برای اولین بار با هدف توسعه داروهای جدید با منشا طبیعی، ترکیبات فیتوشیمیایی و فعالیت‌های بیولوژیکی شش فرکشن متوالی (پترولیوم اتر، کلروفرم، دی کلرومتان، اتیل استات، متانول و آب) به دست آمده از ریشه این گونه بررسی شد. یافته‌ها: فرکشن متانولی فعالیت آنتی اکسیدان قوی‌تری نسبت به BHT نشان داد (IC50 ۳۴/۱ ± ۶۱/۱۱ میکروگرم در میلی‌لیتر). همچنین، فرکشن-های‌کلروفرم و متانول در مقایسه با جنتامایسین، فعالیت ضد میکروبی متوسطی را در برابر سویه‌های باکتریای به ترتیب با مقادیر MIC در محدوده ۰۶۲۵/۰ تا ۲۵/۰ میلی گرم در میلی لیتر نشان دادند. فرکشن‌های فعال‌تر (کلروفرم و متانول) برای شناسایی ترکیبات فعال زیستی آنالیز شدند. سی و شش ترکیب (۹۸/۹۷ درصد) توسط GC-MS از فرکشن کلروفرمی شناسایی شد. ترکیبات غالب این فرکشن مشتقات اسید چرب (۹۸/۶۳ درصد)، هیدروکربن‌ها (۵۸/۲۰ درصد)،‌ ترپن‌ها (۸۲/۶ درصد) بودند. آنالیز LC-ESI-MS فرکشن متانولی، حضور ترکیبات از جمله فلاونوئیدها، استروئیدها و ساپونین‌های تری ترپنوئید را نشان داد. فلاونوئیدهای آپیژنین، دیوسمین، سورتیزین گلیکوزید و هسپریدین به عنوان ترکیبات فعال زیستی شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه آنالیز ریشه گیاه سیلن هرز را به منظور استفاده در صنایع دارویی و غذایی نشان می‌دهد.