بررسی تأثیر ابزار تأمین مالی اسلامی صکوک بر رشد اقتصادی استان‎های ایران: رویکرد گشتاورهای تعمیم‎یافته

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه آموزشی اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 دانشیار، اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران

3 استادیار، اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران

doi
10.30471/iee.2024.9938.2389
چکیده

باتوجه‌به نقش برجسته نهادهای مالی در رشد اقتصادی، نظام مالی یکی از مهم‎ترین بخش‎های اقتصادی هر کشور به شمار می‎رود. اما باتوجه‌به اسلامی بودن نظام مالی ایران، توجه به دستورات اسلامی، به‌ویژه حرمت ربا ضروری است. بنابراین، جایگزین نمودن ابزار مالی متعارف با ابزارهای مالی اسلامی و در رأس آنها صکوک، یکی از فرآیندهای ضروری کشورهای اسلامی ازجمله ایران است. باتوجه‌به اینکه ارزیابی نقش ابزارهای تأمین مالی اسلامی در رشد اقتصادی کشورهای مبتنی بر اصول و قواعد اقتصاد اسلامی، ضروری است، و همچنین، براساس این واقعیت که صکوک، یکی از مهم‎ترین ابزارهای تأمین مالی کشورهای اسلامی است، هدف مطالعه حاضر برآورد مدل رشد اقتصادی برای استان‎های کشور و بررسی اثرات ابزار تأمین مالی اسلامی صکوک بر رشد اقتصادی در دوره زمانی 1387−1400 با به‌کارگیری روش داده‎های تابلویی گشتاورهای تعمیم‎یافته (GMM) است. نتایج این مطالعه نشان می‎دهد که انتشار صکوک تأثیر مثبت و معنا‎داری بر رشد اقتصادی استان‎ها دارد. افزون‌براینْ سرمایه‎گذاری، آموزش، نرخ تورم، و باز بودن تجاری تأثیر مثبت و معنا‎دار و نرخ بیکاری، نابرابری اقتصادی، و مرگ‌ومیر تأثیر منفی و معنا‎داری بر رشد اقتصادی استان‎ها داشته‎اند. بنابراین، پیشنهاد می‎شود که سیاست‎گذاران و برنامه‎ریزان اقدام به افزایش انتشار ابزار مالی اسلامی، اتخاذ سیاست‎های توزیع مجدد، توجه بیشتر و افزایش بودجه درزمینۀ آموزش و بهداشت، و بهبود روابط سیاسی و تجاری با دیگر کشورها نمایند.