کمیابی بمثابه انتخاب رویکرد نقادانه اسلامی
نویسندگان
1 دکترای تخصصی، استادیار، گروه اقتصاد، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
doi
10.30471/iee.2023.9405.2336چکیده
در دو قرن اخیر در علوم انسانی، و بهویژه اقتصاد، موضوع چگونگی و چرایی انتخاب، دامنه رو به گسترشی داشته و حوزههای بیشتری از دانش اجتماعی را متأثر کرده است. چگونگی و چرایی تعریف انتخاب در دانش اقتصاد بیشترین تأثیر را بر شکلگیری مفهوم کمیابی داشته و بدینترتیب شاکله کلی اقتصاد در منظومه فکری نوین خود مرهون تعریف انتخاب است. در شاخههای دیگر علوم انسانی نیز با عنایت به مفهوم انتخاب، مفاهیمی مانند کنترل انتخاب و تنظیمگری رفتار انسان بیشازپیش موردتوجه دانشمندان قرار گرفته است. این مقاله با روش بررسی اسنادی و با استفاده از روش تحلیل محتوا، پس از بحث در مورد معنای انتخاب در اقتصاد متعارف و کمیابی مترتب بر آن، در جستجوی معنای انتخاب در اقتصاد اسلامی و تأثیر آن بر مفهوم کمیابی و درنتیجه جایگاه آن در شکلگیری مباحث تولید و توزیع میباشد. این مقاله نتیجه میگیرد رفتار انسانها در هر نظام فکری نمیتواند گسسته از غایت و هدف رفتار در آن نظام باشد. در نگرش اسلامی، انسان و جهان، غایتمند و درراستای کمال و قرب به خداوند آفریده شده است و تمامی مقدمات و لوازم و مواهب این حرکت در نظام خلقت تعبیه شده است و انتخاب و کمیابی، دراینچارچوب، معنایی متفاوت از معنای پذیرفتهشده در اقتصاد رایج و متناسب با دیدگاه جانشینی انسان و مسئولیتپذیری او دارد.