انسان ایرانی و سیالیت مدرن؛ بررسی زیست‌جهان ایران معاصر در فیلم جشن دلتنگی

نویسندگان

1 ایران، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، بخش زبان های خارجی

doi
10.22059/jsal.2025.366762.666279
چکیده

جشن دلتنگی فیلمی به کارگردانی پوریا آذربایجانی است که زندگی سیالِ امروز ایرانیان را که سرشار از تغیّر و تحرّک مداوم است، نمایش می‌دهد. در زیست‌جهانِ جشن دلتنگی زندگی روزمرۀ انسان‌ها پیوسته در حال دگرگونی است و از آن‌ها کوچندگانی در ساحت اجتماع می‌سازد. این دگرگونی و جابه‌جایی مداوم با اندیشه‌های زیگمونت بامن دربارۀ سیالیّت عصر حاضر، فهم‌شدنی و تأویل‌پذیر است؛ ازاین‌رو، برای شناخت زیست‌جهان جشن دلتنگی ابتدا دیدگاه‌های بامن دربارۀ چگونگی شکل‌گیری هویت‌ها و روابط بین‌فردی و اجتماعی در ساحت مدرنیتۀ سیال صورت‌بندی می‌شوند و سپس برای تحلیل جامعه‌شناختی فیلم به کار می‌روند. ازآنجاکه سینمای اجتماعی، ساحتی قدرتمند برای بازنمایی زندگی روزمره است، نگاه انتقادی به زیست اجتماعی انسان‌های یک فیلم و تعاملات میان آن‌ها می‌تواند به فهم ما از زیست‌جهانی که فیلم از آن نشئت گرفته است، یاری رساند؛ براین‌اساس، در این مقاله تلاش می‌شود با بررسی زیست‌جهان سیال جشن دلتنگی تجربۀ روزمرۀ ایرانیان از زیستن در شرایط سیال تأویل شود. این تأویل، سرانجام، نشان می‌دهد که دیدگاه‌های زیگمونت بامن دربارۀ دوگانۀ امنیت/آزادی و مفهوم زمان/مکانِ گشوده در عصر مدرنیتۀ سیال با زیست‌جهان جشن دلتنگی همخوانی دارد. ازاین‌منظر، به سیالیت زندگی روزمرۀ ایرانیان امروز نیز نگاهی انتقادی انداخته می‌شود.