فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

باتوجه به پتانسیل بالای سواد خواندن در اثرگذاری بر سایر زمینه‌های یادگیری، آموزش خواندن و ترویج آن نقش مهمی در موفقیت تحصیلی دارد. بنابراین هدف از انجام این پژوهش، پیش‌بینی سواد خواندن دانش‌آموزان ایرانی شرکت‌کننده در مطالعه پرلز 2021 بر اساس متغیرهای دانش‌آموز (شامل خودپنداره خواندن، نگرش به خواندن) و متغیرهای معلم (شامل دیدگاه معلم درباره جوّ مدرسه، تأکید مدرسه بر موفقیت تحصیلی، محدودکننده‌های تدریس معلم) بود. بدین منظور پژوهش حاضر با رویکرد ثانویه به تحلیل داده‌های پرلز در میان دانش آموزان ایرانی پرداخت. جامعه آماری دانش‌آموزان پایه چهارم کشور ایران، در مطالعه پرلز 2021 شامل 1348842 نفر در سال تحصیلی 1400-1399 بود که به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای خوشه‌ای دو مرحله‌ای، 5962 دانش‌آموز از 218 مدرسه انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل خطی سلسله مراتبی دو سطحی صورت گرفت. نتایج پژوهش نشان دادند که در سطح دانش‌آموز متغیر خودپنداره رابطه‌ای معنی‌دار با سواد خواندن داشت ولی متغیر نگرش به خواندن رابطه معنی‌داری نداشت. با اضافه شدن متغیرهای پیش‌بین سطح دانش‌آموز به مدل، همبستگی بین کلاسی، 36/0 حاصل شد یعنی 36% واریانس نمره پیشرفت سواد خواندن از عوامل بین مدرسه‌ای ناشی می‌شود. با اضافه شدن متغیرهای پیش‌بین سطح معلم به مدل، همبستگی بین کلاسی، مجدداً 36/0 به دست آمد. این بدان معنا است که 36% واریانس نمره پیشرفت سواد خواندن از عوامل بین مدرسه‌ای ناشی ولی این واریانس ناشی از سه متغیر بررسی شده در سطح دو در این پژوهش نیست. نتایج این پژوهش اهمیت خودپنداره مثبت در یادگیری خواندن را برجسته می‌کند و نشان می‌دهد که ایجاد اعتماد به نفس و تصور مثبت در دانش‌آموزان نسبت به خود می‌تواند به بهبود عملکرد آن‌ها در خواندن کمک کند. بنابراین، طراحی برنامه‌های آموزشی و مداخلات مبتنی بر ارتقای خودپنداره دانش‌آموزان باید مد نظر دست اندرکاران نظام آموزشی قرار گیرد.