پژوهشی در معنای «سامدون» در آیه‌ی «وَ أَنْتُمْ سامِدُون» در تفاسیر و ترجمه‌های فارسی و لاتین

نویسندگان

1 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن ، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ، قم ، ایران.

2 دانشیار گروه تفسیر و علوم قرآن ، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ، قم ، ایران.

3 استادیار گروه تفسیر و علوم قرآن ، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ، قم ، ایران.

doi
10.30473/quran.2025.70159.3344
چکیده

یکی از واژگانی که مفسران و مترجمان فارسی و لاتین قرآن در معنای آن اختلاف نظر دارند، واژه‌ی «سامدون» در آیه‌ی «وَ أَنْتُمْ سامِدُون» است. غافل، آواز‌خوان، سرگرم بازی، متکبر، کسی که ایستاده منتظر آمدن امام جماعت است، سرگردان، مسخره‌کننده و... از جمله معانی است که برای این واژه ذکر شده است. خاستگاه برخی از این معانی، روایات و برخی دیگر، منابع لغت است و معدودی مؤید روایی و لغوی ندارد. این پژوهش با هدف دستیابی به معنای دقیق‌تر این واژه با روش توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است. بررسی منابع لغت در واکاوی معنای دقیق واژه، مطالعه سیر تاریخی آن در مهمترین تفاسیر فریقین و ارائه مهمترین ترجمه‌های فارسی و لاتین همراه با تحلیل داده‌ها، ساختار پژوهش حاضر را تشکیل داده است. نتایج نشان می‌دهد که روایات در این زمینه با توجه به فراوانی، تعارض داشته و هر دسته از مفسران در معنای مورد نظر خود به دسته‌ای از روایات توسل جسته‌ و مبنای برخی از معانی موجود در تفاسیر مشخص نیست. این اختلاف معنا در تفاسیر به ترجمه‌ها نیز ورود یافته و موجب تعدد ترجمه گردیده ‌است. معنای پیشنهادی این پژوهش با توجه به معنای لغت، روایات مرجح و استفاده از آیات دیگر قرآن حاصل گردیده است.