آرایه شناسی مولکولی و تبارشناسی (Teleostei: Leuciscidae) Rutilus s. str. در حوضه جنوبی دریای خزر

نویسندگان

1

2

3 دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22051/jab.2022.38401.1452
چکیده

جنس Rutilus یکی از جنس‌های مهم خانواده کپورماهیان سرمخروطی Leuciscidae است که اعضای آن از شرق سیبری تا غرب اروپا پراکنده شده‌اند. همواره شناسایی گونه‌ها و جمعیت‌های این جنس به دلیل شباهت‌های بالای ریختی و وجود جمعیت‌های حد واسط برای محققان مشکل‌ساز بوده است. اگر چه در مطالعات مختلف ویژگی‌های ریختی اعضای این جنس بررسی شده است اما آرایه‌شناسی مولکولی و تبارشناسی اعضای آن در جنوب دریای خزر مورد بررسی قرار نگرفته است. بنابراین به منظور بررسی وضعیت اعضای Rutilus در جنوب دریای خزر مطالعه‌ای با استفاده از توالی‌ ژن سیتوکروم اکسیداز سی انجام شد. نمونه‌های اعضای این جنس از تور پره مناطق ساحلی شهرهای بندرترکمن، بندرگز، بابلسر، نور، رامسر، بندر انزلی و آستارا خریداری شد. پس از تکثیر ژن COI، قطعه مذکور توالی‌یابی شد. با استفاده از توالی‌های حاصله و دیگر توالی‌های موجود در بانک ژن NCBI درخت-های تبارشناسی به روش inference Bayesian، تخمین Maximum likelihood و شبکه هاپلوتایپی ترسیم شد. با توجه به نتایج بدست آمده نمونه‌های تعیین توالی شده از حوضه جنوبی دریای خزر در خوشه R. frisii قرار گرفتند. همچنین حضور گونه‌های R. rutilus و R. kutum در مناطق مورد بررسی تأیید نشد. با توجه به عدم تفاوت معنی‌دار در ژن COI و تنوع فنوتیپی بسیار بالا به نظر می‌رسد این اختلاف ناشی از پلاستیسیتی اکولوژیک، تحمل درجات مختلفی از شوری، دارا بودن جمعیت‌های ساکن و مهاجر در بین اعضای این جنس باشد.