سنجش آسیبپذیری بخشهای اقتصادی ایران ناشی از تحریم صادرات نفتخام: محاسبه یک شاخص ترکیبی مبتنی بر الگوی داده-ستانده
نویسندگان
1 دانشیار اقتصاد انرژی دانشگاه علامه طباطبائی
2 کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی
3 استاد گروه اقتصاد توسعه و برنامهریزی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.22034/ecoj.2021.42903.2777چکیده
تحریم صادرات نفت ایران طی سالیان اخیر، یکی از مهمترین مشکلاتی است که با قرارگیری اقتصاد تحت شرایط ویژه، منجر به وقوع آسیبپذیری اقتصادی و ناکارآمدی فعالیت بخشهای اقتصادی بطور مستقیم و غیر مستقیم شده است. در این پژوهش با استفاده از یک شاخص ترکیبی بر مبنای سه مؤلفه در قالب کاربردی از رویکرد داده-ستانده، به ارزیابی آسیبپذیری بخشهای اقتصادی ایران در سال 1390 پرداخته شده است. سپس با ارزیابی وضعیت آسیبپذیری بخشهای اقتصادی در مواجهه با شوک تحریم صادرات نفت، اولویتبندی بخشهای اقتصادی از منظر تأثیرگذاری بر عملکرد سایر بخشها و سرمایهگذاری برای کسب حداکثر منفعت در اقتصاد پس از تحریم مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان میدهد که از میان 26 بخش ارزیابی شده بخشهای «ساخت کُک و فرآوردههای حاصل از پالایش نفت»، «برق» و «ساخت شیشه و محصولات شیشهای» به ترتیب کمترین آسیبپذیری و بالاترین اولویت ناشی از کاهش 70 درصد صادرات بخش نفت خام و گاز طبیعی را برای سرمایهگذاری و همچنین بخشهای «عمده فروشی و خرده فروشی، تعمیر وسایل نقلیه و کالاها»، «حمل و نقل» و «استخراج نفت خام و گاز طبیعی» به ترتیب بالاترین میزان آسیبپذیری و به تبع آن کمترین اولویت ناشی از کاهش 70 درصد صادرات بخش نفت خام و گاز طبیعی را برای سرمایهگذاری به دست آوردهاند.