تعیین مناطق مناسب انجام مشاهدات ژئودتیکی به‌منظور رفتارسنجی و مطالعه مکانیک گسل شمال تبریز با آنالیز حساسیت مدل تحلیلی اکادا به روش HDMR

نویسندگان

1 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

2 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

3 دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز

doi
10.22034/jcee.2021.43188.1981
چکیده

با ظهور فناوری­ های جدید مانند GPS (Global Positioning System) و انجام مشاهدات باکیفیت بالا، می­توان مطالعات بسیاری را در مورد مسائل زمین ­ساختی شروع کرده یا بهبود بخشید. بااین‌حال کیفیت و قابلیت اطمینان نتایج حاصل از این مطالعات به محل ایستگاه­ ها یا به‌عبارت‌دیگر به طرح شبکه­ های ژئودینامیکی بستگی دارد. هدف این تحقیق بهینه­ سازی مکانیکی جهت تعیین بهترین محل برای ایستگاه­ های یک شبکه ژئودینامیکی به­ منظور رسیدن به مقادیر صحیح­ تر برای پارامترهای گسل باقابلیت اطمینان بالا و هزینه کم است به­ نحوی­ که با حل مسئله معکوس با قید مشاهدات آن ایستگاه ­ها بتوان به مقادیر صحیح ­تر برای برخی از پارامترهای گسل­ های فعال رسید. تحقیق حاضر به تعیین بهینه محل ایستگاه­ های شبکه ژئودزی ماهواره­ای برای مطالعه مکانیک گسل شمال تبریز به­ منظور برآورد هرچه صحیح ­تر پارامترهای این گسل اختصاص دارد. عوامل محدودکننده­ای نظیر توپوگرافی را نیز می­توان در این فرایند مدنظر قرار داد. به­ منظور انجام تحلیل حساسیت مدل تحلیلی اکادا (Okada) انتخاب شد و تحلیل حساسیت میدان جابه ­جایی سطحی حاصل از این مدل نسبت به کلیه پارامترهای ورودی از جمله پارامترهای هندسی گسل و پارامترهای رئولوژیکی (Rheological Parameters) پوسته انجام شد. برای انجام تحلیل از فرامدل HDMR (High Dimensional Model Representation) استفاده شد. نخست یک شبکه ­بندی 500×400 کیلومتر با فواصل نقاط 10 کیلومتری ‌در منطقه اطراف گسل ایجاد شده و تحلیل حساسیت جابه ­جایی­ های سطحی نسبت به کلیه پارامترهای ورودی مدل در هر نقطه شبکه انجام شد. بر اساس نتایج تحلیل صورت گرفته بیشترین حساسیت مدل مربوط به نرخ لغزش و عمق قفل­ شدگی و کم­ترین آن مربوط به ضرایب لامه (Lamé coefficients) می­باشد، به ­نحوی­ که برای رفتارسنجی و مطالعه نرخ لغزش ایستگاه‌ها باید دور از گسل و برای مطالعه عمق قفل‌شدگی باید نزدیک گسل احداث شوند.