نقش اقتصاد سیاسی بین الملل در تغییر ساختارهای حاکمیتی خاورمیانه با تاکید بر جایگاه انرژی ایران

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران .

2 دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران.

doi
چکیده

خاورمیانه از جمله نقاط جغرافیایی است که در زمینه انرژی (نفت و گاز) انبار انرژی جهان نام گرفته است و از این رو با فرصت و تهدیدهای منبعث از این مواد حیاتی خواه ناخواه باید دست و پنجه نرم کند. این گفته به معنای حضور بازیگران موثر بر سیاست و اقتصاد سیاسی بین الملل و تلاش آنها برای تثبیت شکلی از ساختارهای سیاسی منطبق یا همراه با خواست خود در منطقه است و این شرایط در واقع به معنای خدشه دار بودن وجود حاکمیت مستقل در این ساختارها می باشد. در این راستا برای تحلیل چنین وضعیتی نظریه ی وابستگی متقابل به عنوان نحله ای از اندیشه ی نئولیبرالی مبنای نظری قرار گرفت و برای درک بهتر مساله بعد از ارائه محیط شناسی منطقه در گام بعدی مقوله ی نفت و جایگاه آن در اقتصاد جهانی بررسی شد و بعد از ذکر گوشه هایی از موضع امریکا به عنوان بازیگر تاثیرگذار نظام بین الملل در خصوص این ماده استراتژیک به تاثیرگذاری این ماده حیاتی و سیاست بازیگران قدرتمند نظام بین الملل بر تغییر رژیم های سیاسی در ایران با تاکید بیشتر سخن گفته شده است. در پایان تحلیل داده ها در راستای هدف پژوهش که به روش اسنادی (کتابخانه ای) منابع خارجی و داخلی گردآوری شده اند، به این نتیجه منتهی شده است که تغییر و تثبیت ساختارهای جغرافیایی سیاسی خاورمیانه به دلیل حاکمیت بعد نامتقارن وابستگی، به منافع کشورهای قدرتمند گره خورده است و این وضعیت با حضور بازیگران جدید از شرق و جنوب آسیا و رقابت آن ها با بازیگران سابق در آینده پیچیده تر خواهد شد.