ملقّب شدن یعقوب (ع) به «اسرائیل» در عهد عتیق و بازتاب آن در حدیث و تفسیر اسلامی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه مازندران

doi
10.30473/quran.2024.65319.3183
چکیده

بر پایه گزارش عهد عتیق، مردی با یعقوب تا طلوع فجر کشتی ‏گرفت و چون نتوانست بر وی غلبه کند، ران یعقوب را فشرد و به او گفت: از این پس نام تو «اسرائیل» خواهد بود، زیرا با خدا و انسان مجاهده کردی و نصرت یافتی. همین داستان در حدیث و تفسیر اسلامی انعکاس یافته است و "اسرائیل" لقب یعقوب نبی(ع) پنداشته شده است. در حالی که بنا بر شواهد موجود در قرآن کریم، اسرائیل قبل از حضرت یعقوب(ع) می‏زیسته و از همراهان نوح نبی(ع) در کشتی بوده است. کاربرد دو بار اصطلاح «آل یعقوب» در مقابل 41 مرتبه کاربرد «بنی اسرائیل» نیز بر متمایز بودن این دو خاندان تأکید دارد. نوشتار حاضر، با مطالعۀ روایات و تفاسیر اسلامی نشان داده است که سند و متن گزارش‏های حاکی از ملقّب شدن یعقوب نبی به اسرائیل، ضعیف و جعلی و در زمرۀ اسرائیلیات‏اند. همچنین به قراین و شواهدی دیگر در منابع یهودی دست یافته که نشان می‏دهد اسرائیل، فردی غیر از یعقوب نبی است.