رهیافتی حقوقی-اقتصادی به آثار خارجی در اقتصاد ایران
نویسندگان
1 استادیار اقتصاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
doi
10.30471/iee.2020.5879.1830چکیده
آثار خارجی عبارت از هزینهها یا منافعی است که خارج از قالب مبادلات بازاری از یک فعالیت اقتصادی به دیگران منتقل میشود. با توجه به وجود زمینههای شکلگیری آثار خارجی در جامعه ما، میتوان این موضوع را در اقتصاد ایران مورد بررسی قرار داد. یکی از جنبههای قابل بررسی در این زمینه، ارزیابی میزان مطابقت رویکردهای موجود در مواجهه با آثار خارجی در اقتصاد ایران است. در میان اندیشههای اقتصادی، نئوکلاسیکها و نهادگرایان جدید نقش ممتازی در معرفی و گسترش آثار خارجی داشتهاند. در این مقاله به روش تحلیلی−توصیفی پس از ترسیم رهیافتی حقوقی از رویکرد اقتصاد نئوکلاسیک و نهادگرایی جدید و شناسایی قواعد مسئولیت مدنی سازگار با هر یک از رویکردهای یادشده، میزان مطابقت این رویکردها با نظام مسئولیت مدنی حاکم بر حقوق موضوعه ایران ارزیابی میشود. براساس نتایج، اولاً نظام مسئولیت مدنی در حقوق ایران، بر خلاف رویکرد نئوکلاسیک، فقط بر مبنای مسئولیت محض شکل نگرفته و ثانیاً، از رویکرد بیشینهسازی خالصِ منفعت اجتماعیِ نهادگرایی جدید پیروی نکرده است. شاید هر دو نتیجه یادشده، ناشی از آن باشد که نظام مسئولیت مدنی در حقوق ایران، در راستای هدف کارایی اقتصادی وضع نشده است.