مدلسازی عددی و شبیهسازی بادهای روی حوضهی دریاچهی ارومیه
نویسندگان
1 کارشناس ارشد اقلیمشناسی، دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
2 کارشناس ارشد اقلیمشناسی، دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
3 استادیار اقلیمشناسی، دانشکدهی جغرافیا، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jphgr.2013.30439چکیده
در طول سالهای گذشته تحت تأثیر عوامل مختلف، سطح آب دریاچهی ارومیه کاهش یافته و احتمال خشکی کامل آن را در سالهای آینده تقویت کرده است. خشکی دریاچهی ارومیه با بستری از رسوبهای نمک در معرض هوا و وزش باد، تغییرات چشمگیری در وضعیّت گرمایی، بیلان انرژی و نیز، پراکنش ذرّات معلّق اطراف دریاچه ایجاد میکند. با بهکارگیری مدلسازی اقلیمی در مقیاس منطقهای، این امکان وجود دارد تا با استفاده از سناریوهای مختلفی مانند خشک یا پُر بودن دریاچه، تأثیر آن بر شرایط اقلیمی منطقه شبیهسازی شود. در این مطالعه با بهرهگیری از دادههای سه ساعتی جهت و سرعت باد در ایستگاههای همدید گرداگرد دریاچهی ارومیه و با استفاده از مدل میانمقیاس آلودگی هوا TAPM، میزان حجم ذرّات معلّق و الگوی پراکنش آن در منطقه محاسبه شد. بادهای غربی در ایستگاه ارومیه، بادهای شمالی در ایستگاه خوی، بادهای جنوبی در ایستگاه مهاباد، و بادهای شرقی در دو ایستگاه مراغه و تبریز، بادهای غالب در مقیاس ماهانه و سالانه معرّفی شدند. خروجی گرافیکی باد روی دریاچه، گویای جهت-گیری بادهای همگرا از پیرامون دریاچه و باد غالب شمالی است که پراکنش ذرّات معلّق را بهطور غالب در جهت جنوب و جنوب غرب دریاچه نشان میدهد. پراکنش و گسترش ذرّات معلّق در ساعات غروب و شبانه مشهودتر است. مطابق با جهت وزش بادهای بهدستآمده از ایستگاههای هواشناسی، جهت باد غالب روی دریاچه از پیرامون همگرا شده و در جهت جنوبی کانالیزه میشود، بنابر نتایج بهدستآمده از مدلسازی اقلیمی انجام شده، مناطق جنوب و جنوبغربی دریاچه که از دستهی حاصلخیزترین زمینهای زراعی و باغی منطقه هستند، در معرض بیشترین تهدید پراکنش نمک دریاچهی ارومیه خواهند بود.
