واکاوی کارکرد مردمی‌سازیِ قدرت در تحقق تمدن نوین اسلامی از منظر قرآن کریم

نویسندگان

1 پژوهشگر گروه مطالعات سیاسی و انقلاب اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی آموزش عالی (مرآ)، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای علوم قرآن و حدیث ، دانشکده علوم قرآن، دانشگاه علوم قرآن و حدیث، قم، ایران

doi
10.22034/rcdir.2026.556172.1220
چکیده

مردمی‌سازی قدرت، به معنای انتقال و مشارکت واقعی مردم در فرایند تصمیم‌سازی، مدیریت اجتماعی و تحکیم ساختار نظام سیاسی، از اصول بنیادین تحقق تمدن نوین اسلامی محسوب می‌شود. این مفهوم، فراتر از یک سازوکار سیاسی-اجتماعی، یک ارزش اخلاقی و تمدنی است که پایه‌های جامعه اسلامی را برای تحقق عدالت، و انسجام و پیشرفت بیشتر تقویت می‌کند. قرآن کریم با تأکید بر ساحت‌های وجودی انسان، چهارچوبی نظری و ارزشی برای مردمی‌سازی قدرت ارائه می‌دهد. این مقاله با رویکرد تبیینی-تحلیلی، به واکاوی مفهوم مردمی‌سازی قدرت از منظر قرآن کریم از سه منظر بینشی، گرایشی و کنشی پرداخته و ارتباط آن را با تحقق تمدن نوین اسلامی بررسی می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مردمی‌سازی قدرت با احصای مؤلفه‌های دوازده‌گانه قرآنی، علاوه بر ایجاد مشارکت عمیق سیاسی، زمینه‌ساز تحقق عدالت فراگیر، افزایش سرمایه اجتماعی و تقویت انسجام ملی در جامعه اسلامی است. این پژوهش با ارائه مدل مفهومی مبتنی بر آموزه‌های قرآنی، ابعاد و مؤلفه‌های کلیدی مردمی‌سازی قدرت را تبیین کرده و نقش آن را به صورت محور راهبردی در ساختار تمدن نوین اسلامی ترسیم می‌کند. چنین رویکردی، علاوه بر غنای نظری، ظرفیت عملی‌سازی این ایده را در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی فراهم می‌آورد.