فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عاطفۀ اندوه از جمله مهم­ترین مضامین در غزل‌های سبک هندی است. این مضمون در غزلیات حزین لاهیجی نیز بسیار برجسته و پرکاربرد است که به شکل­های مختلف در زبان شعر او نمود یافته و شاعر مبتنی بر آن­ها کوشیده است این حس خود را با انواع ترفندها و ابزارهای زبانی مانند به­کارگیری دقیق واژگان، تلفیقِ متناسب در محور هم‌نشینی، ساخت ترکیبات جدید، تقابل­ها و تضادها و تصویرسازی­های متنوع به ویژه متناسب با کاربرد انواع «ردیف» در غزلیات خود به خواننده منتقل کند و او را در درک این تجربۀ شخصی شریک خود سازد. هدف مقالۀ پیش­ ­رو بررسی و تحلیل چگونگی استفادۀ حزین لاهیجی از این ترفندهای زبانی برای انتقال مفهوم موردنظر به مخاطب است.  نظریۀ «هم‌نشینی» و «جانشینی»، چارچوب تحلیلی نویسندگان مقاله برای نیل به این هدف بوده است. نتایج این پژوهش که به شیوۀ مطالعۀ کتابخانه و روش تحلیل متن انجام شده، نشان می­دهد حزین با انتخاب ردیف­های مناسب و همخوان با سایر واژگان، ترکیبات و گروه های جمله در قالب تقابل، پرسش­های تأکیدی، ایجاد تناسب بین نوشتار و مفهوم، کاربرد افعال متناسب و مانند آن توانسته ضمن تبیین دقیق مفهوم «اندوه»، عاطفۀ اندوه را در مخاطب برانگیزد و او را در این تجربه با خود همراه سازد.