فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تمدن نوین اسلامی، به‌مثابه‌ آرمان غایی انقلاب اسلامی، بدون حضور نظام‌مند و هدفمند روحانیت در ساختار حکومت محقق نمی‌شود. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین الگوی عملیاتی مشارکت روحانیان در حکومت است تا تعارض ظاهری میان رسالت ذاتی ایشان (هدایت، تعلیم و مرجعیت علمی) و مسئولیت‌های حکومتی (اجرا، نظارت و سیاست‌گذاری) را رفع کند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع فقهی، روایی، سیره معصومان (علیهم‌السلام) و اندیشه امامین انقلاب، به این پرسش پاسخ می‌دهد که دانش‌آموختگان حوزوی چگونه می‌توانند در ساختار حکومت مشارکت کنند، بدون آنکه رسالت دینی آنان تضعیف شود؟ یافته‌ها نشان می‌دهد محدودسازی وظایف روحانیت به ارشاد، با مبانی عقلی، آیات، روایات (توقیع شریف، خلفای پیامبر (ص) و خطبه شقشقیه)، و سیره معصومان (علیهم‌السلام) در تضاد است. تکامل دیدگاه امام خمینی (ره) از پرهیز اولیه تا وجوب حضور ضروری، و تأکید مقام معظم رهبری (قدس‌سره) بر حضور فعال اما محدود، حاکی از نبود تعارض ذاتی و ضرورت مشارکت حکومتی است؛ به‌شرط موقت و ضروری بودن حضور اجرایی. نتیجه پژوهش، الگوی سه‌لایه «راهبردی-دائمی»، «نظارتی-هدایتگری» و «اجرایی-موقتی» است که تعارض را رفع کرده و نقش محوری روحانیت در تمدن نوین اسلامی را تضمین می‌کند.